دکتر علی‌اصغر هنرمند

پیشگیری از زوال عقل با نور خورشید؟ روزی چند دقیقه زیر آفتاب باشیم؟

متخصصان حوزه‌ی علوم‌اعصاب سال‌ها است که روی اهمیت دریافت نور کافی در طول روز تاکید می‌کنند و حالا یک دلیل دیگر برای آن پیدا شده است: پژوهشگران به تازگی دریافته‌اند که قرار گرفتن در معرض نور شدید در طول روز، با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل (دمانس) ارتباط دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که […]

دکتر علی‌اصغر هنرمند

کاهش مصرف الکل با داروهای لاغری: افسانه یا واقعیت علمی؟

قبلاً در «آپدیت ام دی» گفته بودیم که داروهای کاهش وزن (گروه آگونیست GLP1) سبب کاهش تمایل به مصرف سیگار و دخانیات هم می‌شوند. حالا یک پژوهش دیگر نشان داده که این داروها تمایل به مصرف الکل را هم کم می‌کنند. سوءمصرف الکل یکی از معضلات بهداشتی جهانی است که سالانه جان صدها هزار نفر […]

دکتر علی‌اصغر هنرمند

چرا ساعت ۳ صبح از خواب می‌پریم؟ علت‌های بیدار شدن وسط شب و «قانون ۲۰ دقیقه»

اگر ساعت ۳ صبح از خواب پریدید، اولین کاری که نباید انجام بدهید چک‌کردن ساعت است! بیدار شدن وسط شب تجربه‌ای بسیار شایع است و برخلاف تصور، همیشه نشانه‌ی یک مشکل جدی نیست. در این مطلب — که نسخه‌ی مکتوبِ ویدیوی جدید آپدیت ام دی است — علت‌های شایع بیداری شبانه، نشانه‌هایی که باید جدی […]

دسته‌بندی: اعصاب و روان

آیا سبک زندگی سالم واقعاً مانع زوال عقل می‌شود؟ راهکارهای مبتنی بر شواهد واقعی

احتمالاً شما هم در مطب یا دورهمی‌های خانوادگی با این پرسش چالشی مواجه شده‌اید: «من که هر روز پیاده‌روی می‌کنم، تغذیه سالمی دارم و مدام جدول حل می‌کنم، پس چرا باز هم درگیر آلزایمر شده‌ام؟» حقیقت این است که با وجود تمام توصیه‌ها برای داشتن یک سبک زندگی سالم و تلاش برای افزایش طول عمر […]

توت‌فرنگی بخوریم یا نه؟ راز ارتباط سموم کشاورزی و بیماری پارکینسون

احتمالاً شما هم بارها شنیده‌اید که مصرف میوه‌هایی مثل سیب و توت‌فرنگی ضامن سلامتی است؛ اما آیا می‌دانستید بقایای یک سم کشاورزی روی همین میوه‌های خوشمزه می‌تواند خطر ابتلا به پارکینسون را بیش از دو برابر کند؟ پژوهشگران در یک مطالعه‌ی جدید و بی‌سابقه، نه‌تنها ارتباط آماری، بلکه مکانیسم دقیق اثرگذاری سموم کشاورزی بر مغز […]

استرس چگونه سیستم ایمنی را پیر می‌کند؟

بارها شنیده‌اید که غصه خوردن موها را سفید می‌کند؛ اما آیا می‌دانستید استرس مزمن، سلول‌های بنیادی خون شما را هم پیر می‌کند؟! پژوهشگران در یک مطالعه‌ی جدید (روی موش‌ها) متوجه شدند که فشارهای روانی طولانی‌مدت، فقط خلق‌وخو را به هم نمی‌ریزد. این استرس‌ها با ارسال سیگنال‌هایی از مغز به روده و سپس مغز استخوان، باعث […]

آیا غذاهای فوق‌فرآوری‌ حجم مغز کودکان را کاهش می‌دهند؟

در بسیاری از جوامع امروزی، بیش از نیمی از کالری دریافتی روزانه کودکان از غذاهای فوق‌فرآوری‌ (Ultra-processed foods) تامین می‌شود. این دسته از خوراکی‌ها شامل غلات صبحانه شیرین، تنقلات بسته‌بندی‌شده، فست‌فودها و گوشت‌های فرآوری‌شده (مانند سوسیس و کالباس) هستند. ما قبلا در «آپدیت ام دی» بارها در مورد عوارض مصرف این خوراکی‌ها صحبت کرده‌ایم و […]

قرص ضدبارداری و پرخوری عصبی: آیا هورمون‌ها مقصر اشتهای کاذب شما هستند؟

حتماً برای شما هم پیش آمده که در روزهای خاصی از ماه، بی‌دلیل به سمت یخچال کشیده شوید و هوس شیرینی یا غذاهای چرب رهایتان نکند. خیلی‌ها این حالت را به استرس روزمره یا ضعف اراده ربط می‌دهند؛ اما آیا می‌دانستید که شاید پای یک مقصر پنهان در میان باشد؟ پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که […]

مرکز ناامیدی در مغز کجاست؟ کشف سلول‌هایی که فقط ناکامی را می‌فهمند!

تا به حال پیش آمده بعد از یک شیفت کاری طولانی و خسته‌کننده، با شوقِ خوردن غذای محبوبتان که از دیشب در یخچال مانده به خانه برسید، اما با یک ظرف خالی مواجه شوید؟ (بله، دردناک است!) آن حس سرخوردگی و اُفتِ خلقی که در آن لحظه تجربه می‌کنید، صرفاً یک واکنش احساسیِ زودگذر نیست؛ […]

ارتباط عجیب «سردرد ناشی از بستنی» و ابتلا به میگرن!

احتمالا شما هم هنگام خوردن بستنی یا هر چیز سرد دیگر احساس سردرد را تجربه کرده‌اید؟ جالب است بدانید که این مشکل شیوع زیادی دارد، اما همه لزوما به آن دچار نمی‌شوند. در واقع این سردرد چندثانیه‌ای، می‌تواند حقایق مهمی درباره حساسیت سیستم عصبی شما و حتی احتمال ابتلایتان به میگرن را فاش کند. سردرد […]

بازگشت جوانی به مغز با اسپری بینی؟ بررسی دستاوردی جدید

محققان دانشگاه تگزاس ای‌‌اند‌ام (Texas A&M) یک اسپری بینی آزمایشی توسعه داده‌اند که می‌تواند روند پیری مغز را معکوس کند. نتایج نشان می‌دهد دریافت تنها دو دوز از این دارو برای کاهش چشمگیر و ماندگار التهاب و بازیابی انرژی سلولی کافی است. عبور از سد خونی-مغزی و مکانیسم اثر این اسپری حاوی ذرات میکروسکوپی به […]

هنر خویشتن‌داری استراتژیک: چه زمانی مقاومت کنیم و کی تسلیم لذت‌ها شویم؟

ما هر روز با وسوسه‌ها و خواسته‌های بی‌شماری روبه‌رو می‌شویم: مثلا دل‌مان می‌خواهد قسمت بعدی سریال را ببینیم، یک گجت جدید از اینترنت بخریم یا آن تکه کیک شکلاتی خوش‌مزه را قورت دهیم! اما آیا مقاومت در برابر تک‌تک این خواسته‌ها (یا دست‌کم بیشتر آن‌ها) نشانه اراده‌ی بالا و خویشتن‌داری ماست؟ آیا این کار در […]

مثل یک شیر زندگی کنید: چرا استراحت کردن بخشی از کار و فعالیت شماست؟

رایان دوریس مدیرعامل مجموعه‌ای است که به پژوهش و آموزش درباره «وضعیت فلو» (Flow State) می‌پردازد. حالت جریان (flow state) به وضعیتی اشاره دارد که افراد در انجام یک کار غرق می‌شوند. در این حالت فرد کاملا متمرکز می‌ماند و معمولا متوجه گذر زمان نیست. در این وضعیت خلاقیت، یادگیری و بهره‌وری به‌طور چشمگیری افزایش […]

سایکوز هوش مصنوعی: وقتی چت‌بات‌ها به جای کمک، آتش هذیان را تندتر می‌کنند و آنچه پزشکان باید بدانند

چند وقتی است که گزارش‌هایی از یک پدیده‌ی نگران‌کننده افزایش یافته: افرادی که بعد از درگیریِ افراطی با چت‌بات‌ها، علائمی شبیه به روان‌پریشی (Psychosis) پیدا کرده‌اند یا علائم قبلی‌شان تشدید شده است. این ماجرا را در رسانه‌ها با اسم‌هایی مثل «سایکوز چت‌جی‌پی‌تی» یا «سایکوز هوش مصنوعی» می‌بینید. اما اجازه دهید یک نکته‌ی مهم را همان […]

چرا گاهی چند دقیقه قبل از به صدا درآمدن آلارم از خواب بیدار می‌شویم؟

احتمالاً برای شما هم پیش آمده که دقایقی قبل از زنگ خوردن آلارم، از خواب بیدار شده باشید؛ بدون هیچ صدای خارجی یا محرک مشخصی. انگار بدن‌تان خودش متوجه شده که زمان بیدار شدن رسیده است. این تجربه شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما در واقع اتفاقی نیست. عامل اصلی این پدیده […]

بیش از نیمی از قربانیان خودکشی هیچ علائم هشدار‌دهنده‌ای ندارند!

خیلی از خانواده‌هایی که عزیزی را به خاطر خودکشی از دست می‌دهند، خود را سرزنش می‌کنند و از خود می‌پرسند: «چطور متوجه نشدیم که ممکن است چنین اتفاقی بیفتد؟» حالا یک پژوهش تازه که نتایج آن در ژورنال JAMA منتشر شده، نشان داده که در بسیاری از این موارد، هیچ علامت واضحی از پیش وجود […]

چرا بدن ما زیر بار استرس‌های بی‌پایان کم می‌آورد؟

دو پژوهشگر به نام‌های «کالین شاو» و «دنیل لانگمن» در یک تحلیل به یک نکته‌ی مهم پرداخته‌اند: سرعت تغییر جهان بسیار بیشتر از سرعت انطباق بیولوژی انسان است و این موضوع، سلامت ما را به‌شدت تحت تاثیر قرار داده است. آنها می‌گویند که بدن انسان طی هزاران سال برای دنیایی پر از تحرک، تماس مستقیم […]

برای نخستین بار: کشف یک «ژن خاص» عاملِ ابتلا به بیماری روان

دانشمندان برای نخستین بار یک ژنِ خاص پیدا کرده‌اند که می‌تواند مستقیماً باعث بروز بیماری روانی شود. در این پژوهش، تغییرات در ژنی به نام GRIN2A با بروز علائم روان‌پزشکی، به‌ویژه اسکیزوفرنی زودهنگام (در کودکی یا اوایل نوجوانی) مرتبط شده.  تصور فعلی این است که اختلالات روانی مثل افسردگی ماژور یا اسکیزوفرنی، نتیجه‌ی تأثیر صدها […]

چهار نقطه‌ عطف مهم «سیم‌کشی مغز» در طول عمر

عملکرد مغز ما در طول عمر یک خط صاف و ثابت نیست. می‌دانیم توانایی یادگیری و همین‌طور توانایی‌های ذهنی‌مان در طول زندگی مدام در حال تغییر است. حالا پژوهشگران یک توضیح احتمالی برای این موضوع پیدا کرده‌اند: ظاهراً ساختار ارتباطی یا همان سیم‌کشی مغز در سنین ۹، ۳۲، ۶۶ و ۸۳ سال وارد چهار نقطه […]

کیفیت هوا و سلامت روان: ارتباط آلودگی هوا با افزایش خودکشی‌ها؟

یک پژوهش منتشرشده در مجله Nature Sustainability با استفاده از داده‌های بلندمدت و روش‌های آماری پیشرفته، نقش بهبود کیفیت هوا را در کاهش نرخ خودکشی در چین بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد بدتر شدن کیفیت هوا با افزایش هفتگی «۲۵ درصدی» خودکشی‌های منجر به مرگ در جمعیت تحت پوشش همراه بوده و در مقابل، […]

افزایش هشداردهنده‌ی ۱۲برابری اختلال مصرف مواد روان‌محرک در جوانان آمریکایی: وضعیت ما چطور است؟

طی روزهای اخیر، در مداسکیپ خلاصهٔ خبری از یک مطالعهٔ تازه منتشر شده در JAMA Psychiatry دربارهٔ افزایش نگران‌کننده‌ی اختلال مصرف مواد روان‌محرک‌ (psychostimulants) در میان جوانان آمریکایی منتشر شده است. در این مطالعه، روند حدود ۲۰ سالهٔ اختلال مصرف «روان‌محرک‌های غیرکوکائینی» بررسی شده و نشان داده شده که شیوع تشخیص این اختلال (use disorder) […]

با همکاری

پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
X
آپدیت ام دی تازه‌های پزشکی از رفرنس‌های معتبر