۱۱ مرداد ۱۴۰۳ دکتر علی‌اصغر هنرمند

آشنایی با ۱۴ عامل مستعد‌کننده‌ی فرسایش مغز (دمانس)


وقتی صحبت از دمانس (فرسایش مغز) و بیماری‌های زیرمجموعه‌ی آن مانند آلزایمر می‌شود، هنوز با پرسش‌های بدون پاسخ زیادی مواجه هستیم. اما طی سال‌های گذشته برخی بیماری‌ها و اختلالات جزو عوامل مستعد‌کننده‌ی اصلی شناخته شده‌اند.

حالا نتایج دو پژوهش بزرگ جدید، دو عامل خطرساز تازه را به لیست قبلی اضافه کرده: اختلالات بینایی درمان نشده و کلسترول بالا.

بنابراین اگر جزو افرادی هستید که نیاز به عینک دارید، اما از آن استفاده نمی‌کنید و سراغ راهکارهای جایگزین اصلاحی هم نمی‌روید (به ویژه در سنین بالا)، باید بدانید که احتمال بروز دمانس در شما حدود ۲ درصد افزایش پیدا می‌کند.

علت دقیق این تاثیر مشخص نیست. اما احتمالا با کاهش بینایی، نیاز مغز به پردازش اطلاعات کمتر شده و همین موجب تحلیل سلول‌های مرتبط می‌شود. ضمن اینکه کم‌شدن بینایی روی کاهش فعالیت‌های اجتماعی هم تاثیرگذار است.

اینها لیست ۱۴ عامل اصلی خطرساز ابتلا به دمانس (زوال عقل) هستند که تا به حال شناسایی شده‌ و پیش‌بینی می‌شود کاهش یا درمان آنها از بروز حدود نیمی از موارد دمانس پیشگیری خواهد کرد. چون جمع میزان افزایش ریسک آنها ۴۵ درصد است (مقابل هر مورد، میزان افزایش ریسک ابتلا به دمانس درج شده):

  • سطح تحصیلات پایین (بله کم‌سوادی مستعد کننده‌ی ابتلا به زوال عقل است!) – ۵ درصد.
  • کاهش شنوایی – ۷ درصد.
  • کلسترول بالا – ۷ درصد.
  • افسردگی – ۳ درصد.
  • آسیب مغزی – ۳ درصد.
  • نداشتن فعالیت بدنی – ۲ درصد.
  • دیابت – ۲ درصد.
  • مصرف دخانیات – ۲ درصد.
  • فشار خون بالا – ۲ درصد.
  • چاقی – ۱ درصد.
  • مصرف مقادیر بالای الکل – ۱ درصد.
  • تنهایی – ۵ درصد.
  • آلودگی هوا – ۳ درصد.
  • کاهش بینایی – ۲ درصد.

با توجه به افزایش طول عمر انسان و پیر شدن جمعیت جهان، ابتلا به دمانس به طور قابل توجهی در حال افزایش است و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ بیش از ۱۵۰ میلیون نفر در سراسر جهان مبتلا به انواع دمانس شده باشند.

https://www.thelancet.com/commissions/dementia-prevention-intervention-care

https://www.bbc.com/news/articles/c84jdxd4x1ro

مطالب مرتبط

تاثیر واکسن زونا (شینگل) در به‌تاخیر انداختن بروز دمانس؟

برای پیشگیری از ابتلا به بیماری زونا و یا کاهش عوارض آن یک واکسن به وجود دارد که تحت عنوان واکسن زونا یا واکسن شینگل (Shingles) شناخته می‌شود. مدتی است که پژوهشگران متوجه شده‌اند تزریق این واکسن یک مزیت دیگر هم به‌همراه دارد و اکنون نتایج یک پژوهش تازه هم آن را تایید کرده است. […]

آیا کابوس‌های شبانه در میانسالی نشانه‌ای از بروز زوال عقل است؟

یک پژوهش تازه نشان داده که وجود کابوس‌های شبانه در میانسالی پیش‌بینی کننده‌ی بروز زوال عقل (دمانس) طی سال‌های آینده است و افرادی که هفته‌ای حداقل یک بار دچار کابوس شبانه می‌شوند، با احتمال ۴ برابر دیگران به دمانس مبتلا خواهند شد. البته پژوهشگران هنوز نمی‌دانند که رابطه‌ی میان کابوس شبانه و زوال عقل چیست: […]

پیش‌بینی بروز زوال عقل (دمانس) از ۱۵ سال قبل از وقوع با یک تست خون

فروردین ماه امسال بود که در آپدیت ام دی از یک تست خون برای پیش‌بینی بروز زوال عقل (دمانس) از حدود یک دهه قبل صحبت کردیم. اکنون یک پژوهش تازه مدعی است که با اندازه‌گیری ۱۱ پروتئین در خون می‌توان احتمال بروز دمانس را از ۱۵ سال قبل با دقت ۹۰ درصد پیش‌بینی کرد. دمانس […]

آشنایی با مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از سرطان

پادکست را می‌توانید در پلت‌فرم‌های زیر هم گوش کنید: سالانه بیش از ۱۸ میلیون مورد جدید سرطان در دنیا رخ می‌دهد که سهم کشور ایران […]

افزایش احتمال بروز دمانس در مصرف‌کنندگان درمان جایگزینی هورمون دوران زادبس

درمان جایگزینی هورمون (HRT) برای درمان نشانه‌های دوران زادبس (یائسگی) استفاده می‌شود و یکی از اهداف آن هم پیشگیری از پوکی استخوان است. اما اکنون یک مطالعه نشان داده این جایگزینی هورمون با افزایش ریسک ابتلا به دمانس مرتبط است. پژوهش نشان داده ریسک ابتلا به دمانس طی بیست سال آینده در خانم‌هایی که در […]

ارتباط استفاده از سمعک و کاهش احتمال ابتلا به دمانس در افراد کم شنوا

برخی افرادی که دچار کم‌شنوایی می‌شوند، با استفاده از «سمعک» مشکل فرهنگی دارند و این به‌ویژه در جامعه ما به‌چشم می‌آید. انگار استفاده از سمعک یک نقص بزرگ به حساب می‌آید و اشخاص از آن پرهیز می‌کنند! حالا نتیجه این پژوهش را ببینید که نشان داده استفاده از سمعک در افرادی که کم‌شنوایی دارند، احتمال […]

مطالب داغ

کشف راز «مزه‌ی» منحصر به فرد شکلات

وقتی یک تکه شکلات را گاز می‌زنید، مزه‌های میوه‌ای، آجیلی و فوق‌العاده‌اش را حس می‌کنید (البته به‌شرطی که جزو علاقمندان شکلات باشید). ضمن اینکه اگر شکلات‌های مختلف را امتحان کرده باشید، می‌دانید که هر شکلات طعم خاص خودش را دارد. اما این طعم ویژه از کجا می‌آید؟در یک مطالعه‌ی جدید که روز گذشته در ژورنال […]

نجات جان در کوتاه‌ترین زمان ممکن: ابداع یک تست سریع جایگزین کشت خون

دو روز قبل مقاله‌ای در ژورنال نیچر منتشر شده که در آن محققان روش جدیدی ابداع کرده‌اند که احتمالا جان میلیون‌ها نفر را نجات خواهد داد. سپسیس (Sepsis) نام وضعیتی است که در آن عفونت وارد جریان خون شده و باعث واکنش شدید سیستم ایمنی می‌شود. اگر سپسیس به‌موقع درمان نشود، سبب مرگ خواهد شد. […]

رازهای مغز در لحظات شگفتی: وقتی طبیعت، هنر و مراقبه «ذهن» را بازتنظیم می‌کنند

آیا تا‌به‌حال لحظاتی را تجربه کرده‌اید که در آن، مرز میان خودتان و جهان اطراف محو شده باشد؟ مثلا در سکوت یک جنگل زیبا بعد از باران قدم زده باشید، به آسمان پرستاره زل زده باشید یا غرق شنیدن یک قطعه‌ی موسیقی دلنشین شده باشید؟ طوری که احساس کنید وجودتان در چیزی بزرگ‌تر حل شده […]

نمودار «شاخص سیری» و اهمیت آن در انتخاب مواد غذایی

حتما می‌دانید اثر سیر کنندگی مواد خوراکی مختلف با هم متفاوت است: برخی غذاها باعث ایجاد احساس سیری طولانی‌ مدت می‌شوند و برخی دیگر به‌سرعت ما را گرسنه می‌کند که نتیجه‌اش افزایش کالری مصرفی خواهد بود. به همین خاطر در سال ۱۹۹۵ معیاری به نام «شاخص سیری» (satiety index) توسط پژوهشگران استرالیایی ایجاد شد که […]

مطالب پربازدید

آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

این روزها داروهای کاهش وزنی که با اثر روی گیرنده GLP1 عمل می‌کنند، طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سماگلوتید (semaglutide) در خط مقدم آنها است. حالا یک داروی دیگر به نام تیرزپاتید (Tirzepatide) هم احتمالا به لیست داروهای لاغری اضافه خواهد شد و این یکی حتی از سماگلوتید هم بهتر عمل می‌کند. این دارو در […]

میزان مناسب و بهترین روش مصرف ویتامین D: روزانه؟ هفتگی یا ماهیانه؟

ویتامین D جزو ویتامین‌های مهمی است که کمبود آن در تمام دنیا شیوع بالایی دارد و پیش‌بینی می‌شود حدود یک میلیارد نفر در سراسر جهان به کمبود آن دچار هستند. در اینجا می‌خواهیم به این نکته بپردازیم که بهترین روش مصرف مکمل ویتامین دی چگونه است و مقدار مناسبش چقدر است؟ اما پیش از شروع […]

تیرزپاتید، ویگووی، ویکتوزا و… پاسخ به پرسش‌های رایج در مورد داروهای لاغری و کاهش وزن GLP1

قبلا در «آپدیت ام دی» در مورد داروهای لاغری و کاهش وزن زیاد صحبت کرده‌ایم. در میان آنها یک دسته دارویی خاص طی چند سال گذشته محبوبیت ویژه‌ای پیدا کرده‌اند. اینها جزو یک کلاس دارویی به نام «آگونیست گیرنده پپتید شبه گلوکاگون ۱» یا به طور خلاصه «آگونیست GLP1» هستند. جالب است بدانید اغلب این […]

تایید داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) برای کاهش وزن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا

اواخر اردیبهشت از نتایج قابل توجه داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) در کاهش وزن صحبت کردیم. حالا سرانجام استفاده از این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای دو گروه از افراد مورد تایید قرار گرفته است: ۱- افراد چاق (دارای BMI بالای ۳۰)
۲- افرادی که دارای اضافه وزن هستند (BMI بالای ۲۷) و یکی از […]

با همکاری

پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
X
آپدیت ام دی تازه‌های پزشکی از رفرنس‌های معتبر