۰۵ آذر ۱۴۰۲ دکتر علی‌اصغر هنرمند

تیرزپاتید، ویگووی، ویکتوزا و… پاسخ به پرسش‌های رایج در مورد داروهای لاغری و کاهش وزن GLP1

قبلا در «آپدیت ام دی» در مورد داروهای لاغری و کاهش وزن زیاد صحبت کرده‌ایم. در میان آنها یک دسته دارویی خاص طی چند سال گذشته محبوبیت ویژه‌ای پیدا کرده‌اند. اینها جزو یک کلاس دارویی به نام «آگونیست گیرنده پپتید شبه گلوکاگون ۱» یا به طور خلاصه «آگونیست GLP1» هستند.

جالب است بدانید اغلب این داروها در ابتدا برای کنترل قند خون بیماران دیابتی به‌بازار آمدند و پس از مدتی بعضی از آنها برای کاهش وزن هم مورد تایید قرار گرفتند.

چرا داروهای آگونیست GLP1 مهم هستند؟
اضافه وزن و چاقی یک مشکل جهانی است اما این وجود، تعداد داروهای «واقعی» قابل استفاده برای این معضل بسیار محدود است. ممکن است با خودتان بگویید انواع و اقسام مکمل‌ها و داروهای لاغری در رسانه‌ها تبلیغ می‌شوند. اما نکته اینجا است که اغلب آنها مورد تایید منابع معتبر قرار نگرفته‌ و مصرف آنها با عوارض و عواقب جدی همراه است.

در حال حاضر تنها چند داروی محدود برای کاهش وزن توسط مراجعی مانند سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) مورد تایید قرار گرفته‌اند که تعدادشان از انگشتان دست انسان هم کمتر است و البته دارو‌های GLP1 هم جزو آنها هستند.

در کنار آن، تاثیر این داروها هم بسیار قابل توجه است. برای مثال یک پژوهش انجام شده روی داروی ویگووی نشان داده که شرکت‌کنندگان به طور متوسط ۱۵ درصد وزن‌ بدن‌شان را کاهش داده‌اند که این کاهش وزن در افراد چاق تقریبا ۵ برابر چیزی است که با رژیم غذایی و ورزش به‌دست می‌آید.

به همین خاطر از نظر برخی متخصصین این دارو‌ها نقش حلقه‌ی مفقوده بین جراحی‌های لاغری و رژیم غذایی را ایفا می‌کنند. تا پیش از این برای بسیاری از افراد چاق، جراحی‌های کاهش وزن جزو معدود گزینه‌های موجود بوده است. چون برخی از افراد به راحتی و با تغییر سَبک زندگی و رژیم غذایی امکان کاهش وزن ندارند.

داروهای آگونیست GLP1 چگونه باعث کاهش وزن می‌شوند؟

GLP-1 در واقع یک هورمون طبیعی است که از روده کوچک انسان ترشح می‌شود و داروها هم اثر آن را شبیه‌سازی می‌کنند. اثرات اصلی GLP-1 به این شرح است:

  • باعث افزایش ترشح انسولین می‌شود که نتیجه‌ی آن کاهش قند خون است.
  • باعث مهار ترشح هورمون گلوکاگون می‌شود: این یک هورمون دیگر است که سبب افزایش قند خون می‌گردد. به عبارت دیگر GLP-1 از ورود قند به خون جلوگیری می‌کند.
  • باعث کند شدن تخلیه معده می‌شود: کند شدن فرایند هضم به این معنی است که فرایند رها شدن قند از مواد خوراکی مصرف شده به داخل خون، کُند می‌شود و این یک تاثیر مهم است. قبلا در یک ویدیو در مورد مفهوم گلایسمیک ایندکس صبحت کرده بودیم که اینجا در دسترس است:
    https://www.youtube.com/watch?v=HxjvAm3FN-c
  • کاهش اشتها و افزایش حس سیری: این نقش GLP-1 مستقیما روی گیرنده‌هایی در مغز است و یکی از مهم‌ترین اثرات آن است که سبب می‌شود اشتها به طور قابل توجهی کمتر شود و میل کمتری به خوردن داشته باشیم.

آشنایی با مهم‌ترین داروهای خانواده آگونیست GLP-1:
در حال حاضر چند داروی این خانواده برای کاهش وزن مورد تایید FDA قرار گرفته‌اند:

  • سماگلوتاید که با نام‌های تجاری وویگوی (Wegovy)، ازمپیک (Ozempic) و ریبلسوس (RYBELSUS) ارائه می‌شود. مورد آخر یعنی ریبلسوس به صورت قرص خوراکی است.
  • لیراگلوتاید که با نام‌های تجاری ویکتوزا (Victoza) و ساکسندا (Saxenda) ارائه شده و به صورت تزریق روزانه استفاده می‌شوند.
  • تیرزپاتید (Tirzepatide) که با نام تجاری مانجارو / Mounjaro ارائه می‌شود و به صورت تزریق هفتگی است. این دارو نسبت به دیگر داروها یک عملکرد ثانویه هم دارد: یعنی علاوه بر گیرنده GLP1 روی یک گیرنده دیگر به نام GIP هم تاثیرگذار است که باعث بهبود مضاعف عملکرد آن می‌شود.

آیا اثر همه داروهای لاغری این خانواده مشابه یکدیگر است؟
با وجود اینکه همه این داروها به طور کلی با تاثیر روی گیرنده GLP1 عمل‌ می‌کنند، اما میزان تاثیرگذاری آنها در کاهش وزن یکسان نیست. برای مثال در پژوهش‌ها مشخص شده که وویگوی نسبت به ویکتوزا باعث کاهش وزن بیشتری می‌شود و تیرزپاتید (مانجارو) هم نسبت به وویگوی تاثیر بیشتری در کاهش وزن دارد و برای مثال در یک پژوهش مشخص شده که بعد از ۱۸ ماه از شروع درمان با تیرزپاتید، استفاده کنندگان به طور متوسط ۲۰ درصد وزن‌شان را از دست داده بودند.

چه افرادی می‌توانند از داروهای کاهش وزن GLP1 مانند وویگوی، تیرزپاتید و ویکتوزا و… استفاده کنند؟
برای استفاده از این داروها باید با پزشک‌تان مشورت کنید. اما به طور کلی این داروها برای افرادی که چاق هستند و یا اضافه وزن‌شان از حد خاصی بیشتر است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برای محاسبه اضافه وزن‌تان می‌توانید از فرمول BMI یا محاسبه شاخص توده بدنی استفاده کنید. اگر عدد به‌دست آمده بالای ۲۷ باشد (و در صورت داشتن دیگر شرایط لازم در شرح حال و نداشتن بیماری‌های زمینه‌ای) احتمالا می‌توانید از این داروها استفاده کنید.

برای محاسبه BMI می‌توانید به سایت آنلاین باحساب مراجعه کنید.

عوارض جانبی داروهای لاغری آگونیست GLP-1 چیست؟
شایع‌ترین عوارض جانبی مصرف این داروها عبارت‌اند از:

  • از دست دادن اشتها
  • تهوع
  • استفراغ
  • اسهال

این عوارض معمولا در ابتدای شروع درمان (یا هنگام افزایش دوز) بیشتر هستند و به تدریج کاهش پیدا می‌کنند.

برخی عوارض دیگر:

  • سرگیجه
  • افزایش ضربان قلب
  • بروز عفونت
  • سردرد
  • سوهاضمه
  • خارش موقت در محل تزریق

عوارض نادر (و خطرناک):

  • التهاب پانکراس
  • سرطان تیروئید
  • آسیب حاد به کلیه
  • بدتر شدن رتینوپاتی دیابتی
  • واکنش آلرژیک

لازم به‌ذکر است که برای مصرف این داروها باید حتما با پزشک مشورت کنید.

ضمنا این داروها یک سری عوارض جانبی مفید هم دارند. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که استفاده از آنها باعث کاهش فشار خون، بهبود چربی‌های خون، کمک به درمان کبد چرب، کاهش ریسک بیماری‌های قلبی و کلیوی می‌شوند.

مطالب مرتبط در آپدیت ام دی:
آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

آیا پژوهشگران به طور اتفاقی یک داروی ضداعتیاد اختراع کرده‌اند؟

راهکاری ساده برای یک مشکل پیچیده: دسته‌بندی چاقی به ۴ گروه اصلی

منابع:

https://utswmed.org/medblog/obesity-medication-weight-program/#:~:text=How%20GLP%2D1%20receptor%20agonist,which%20food%20exits%20the%20stomach.

https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/13901-glp-1-agonists

https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/understanding-new-weight-loss-drugs#:~:text=Two%20of%20these%20GLP%2D1,)%20and%20semaglutide%20(Wegovy).

مطالب مرتبط

هفت پیشرفت مهم پزشکی و سلامت در سال ۲۰۲۳

پایان سال ۲۰۲۳ نزدیک است و امسال در حوزه پزشکی و سلامت شاهد پیشرفت‌های قابل توجهی بودیم که بد نیست در آخرین روزهای آن، نگاهی به مهم‌ترین‌شان بیندازیم: ۱- آغاز ژن درمانی بیماری‌ها با تکنیک کریسپر همین چند هفته قبل بود که نخستین «ژن درمانی برای بیماران کم خونی داسی» شکل مورد تایید قرار گرفت […]

آیا «مغز» عامل اصلی ایجاد چاقی است؟

اضافه وزن و چاقی یک موضوع پیچیده و چند عاملی است. اما نتایج پژوهش‌های متعدد طی چند سال گذشته انگشت اتهام را بیش از پیش به سوی مغز نشانه گرفته است. چون این مغز است که به ما می‌گوید چه زمانی گرسنه هستیم و چه زمانی سیر شده‌ایم. همچنین، مغز بر رفتار غذایی ما هم […]

چرا «تمرین‌های قدرتی» و «عضله سازی» بهترین کاری است که می‌توانید برای سلامت‌تان انجام دهید؟

پادکست را می‌توانید در پلت‌فرم‌های زیر هم گوش کنید: ما برای مراقبت از سلامت‌مان ممکن است کارهای مختلفی انجام دهیم: مثلا رژیم غذایی سالمی داشته باشیم، مکمل‌ و ویتامین مصرف کنیم یا از مصرف دخانیات خودداری کنیم. همه با این راهکارها آشنا هستیم. اما نکته‌ای که اغلب افراد نمی‌دانند این است که تمام این راهکارها […]

تداوم کاهش وزن با تیرزپاتید در صورت ادامه مصرف دارو

یک پژوهش تازه نشان داده استفاده از داروی کاهش وزن تیرزپاتید (Zepbound / مونجارو) در کاهش وزن موثر است، اما برای باقی‌ماندن این تاثیر باید به صورت بلند مدت مصرف شود. در این پژوهش حدود ۷۰۰ بیمار به مدت ۹ ماه داروی زپ‌ باند را مصرف کردند. میانگین وزن افراد ۱۰۷ کیلوگرم بود و آنها […]

آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

این روزها داروهای کاهش وزنی که با اثر روی گیرنده GLP1 عمل می‌کنند، طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سماگلوتید (semaglutide) در خط مقدم آنها است. حالا یک داروی دیگر به نام تیرزپاتید (Tirzepatide) هم احتمالا به لیست داروهای لاغری اضافه خواهد شد و این یکی حتی از سماگلوتید هم بهتر عمل می‌کند. این دارو در […]

۱۰ توصیه برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط نوجوانان

شبکه‌های اجتماعی روی ذهن و جسم ما اثرات مثبت و منفی زیادی برجای گذشته‌اند و نمی‌توان آن را کتمان کرد. اما این تاثیر در نوجوانان بسیار بیشتر و مهم‌تر بوده است. به همین خاطر انجمن روانشناسی آمریکا یک دستورالعمل شامل ۱۰ توصیه برای استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده است. آنها معتقدند آموزش استفاده […]

مطالب داغ

سه ترفند ذهنی برای داشتن رژیم غذایی سالم‌تر و فعالیت بدنی بیشتر

همه می‌دانیم که باید رژیم غذایی سالمی داشته باشیم و بیشتر ورزش کنیم. اما اغلب ما در عمل به این توصیه‌ها پایبند نیستیم و نشستن روی مبل و خوردن چیزبرگر دوبل را ترجیح می‌دهیم! در اینجا به سه ترفند ساده‌ی ذهنی می‌پردازیم که مانند ابزارهایی قدرتمند به ما کمک می‌کنند تا انتخاب‌های بهتری داشته باشیم. […]

پاسخ به دو پرسش رایج در مورد میزان پروتئین مورد نیاز بدن در طول روز

مدتی پیش در «آپدیت ام دی» در مورد مقدار پروتئین مورد نیاز بدن بر اساس افراد متفاوت صحبت کردیم. بعد از آن پرسش‌های متعددی در این مورد مطرح شد که در اینجا به دو مورد مهم آن پاسخ می‌دهیم: ۱- آیا باید پروتئین مورد نیاز را طی چند وعده مصرف کنیم یا طی یک وعده؟ […]

تایید نخستین داروی خوراکی برای درمان افسردگی پس از زایمان

سازمان غذا و داروی آمریکا قرصی به نام زورانولون (zuranolone) را برای افسردگی پس از زایمان مورد تایید قرار داده است. این دارو با نام تجاری Zurzuvae وارد بازار خواهد شد و باید روزانه یک عدد و به مدت ۲ هفته مصرف شود. داروی زورانولون یک استروئید نورواکتیو است که روی گیرنده‌های GABAA در مغز […]

تخمدان‌ها و رازهای پنهان پیری

امیلی مولین در مقاله‌ای عالی در نشریه وایرد به ارتباط تخمدان‌ها و فرایند پیری پرداخته که به‌نظرم بد نیست خلاصه‌ای از آن را با شما به‌اشتراک بگذارم: تخمدان‌ها یک جور ماشین زمان به حساب می‌آیند. چون انگار به آینده سفر می‌کنند و خیلی زودتر از بقیه اندام‌های بدن به سن پیری می‌رسند. هنگام تولد، هر […]

مطالب پربازدید

آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

این روزها داروهای کاهش وزنی که با اثر روی گیرنده GLP1 عمل می‌کنند، طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سماگلوتید (semaglutide) در خط مقدم آنها است. حالا یک داروی دیگر به نام تیرزپاتید (Tirzepatide) هم احتمالا به لیست داروهای لاغری اضافه خواهد شد و این یکی حتی از سماگلوتید هم بهتر عمل می‌کند. این دارو در […]

تایید داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) برای کاهش وزن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا

اواخر اردیبهشت از نتایج قابل توجه داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) در کاهش وزن صحبت کردیم. حالا سرانجام استفاده از این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای دو گروه از افراد مورد تایید قرار گرفته است: ۱- افراد چاق (دارای BMI بالای ۳۰)
۲- افرادی که دارای اضافه وزن هستند (BMI بالای ۲۷) و یکی از […]

آشنایی با مهم‌ترین علائم و نشانه‌های ابتلا به ویروس کرونای JN.1

ویروس JN.1 کرونا با سرعت زیادی در حال انتشار است و به گفته متخصصین، علائم و نشانه‌های ابتلا به این ویروس تا حدی با دیگر واریانت‌ها کووید متفاوت است. به نظر می‌رسد که سرعت انتشار این ویروس از نوع اُمیکرون بیشتر بوده اما شدت علائم ابتلا به آن در مقایسه با اُمیکرون خفیف‌تر است. در […]

آیا یک پزشک استرالیایی موفق به درمان تومور مغزی شده است؟

پروفسور ریچارد اسکولیر یک پاتولوژیست متخصص در حوزه‌ی سرطان پوست است که در استرالیا زندگی می‌کند و پژوهش‌های او به همراه همکارش سبب نجات جان هزاران نفر از این بیماری شده. حدود یک سال قبل دکتر اسکولیر متوجه شد خودش به نوعی سرطان مغز مبتلا شده. یک نوع خاص از تومور گلیوبلاستوما که به‌قدری مهاجم […]

با همکاری

پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
لوگو انجمن پزشکان عمومی کرمان
انجمن پزشکان عمومی کرمان
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
لوگو انجمن پزشکان عمومی اردبیل
انجمن پزشکان عمومی اردبیل
X
آپدیت ام دی تازه‌های پزشکی از رفرنس‌های معتبر