دو برابر شدن زمان بقای مبتلایان سرطان پانکراس با یک داروی جدید
سالهاست که مدیریت سرطان پانکراس در مراحل پیشرفته یک چالش بزرگ محسوب میشود. حدود ۷۰ درصد از بیماران زمانی متوجه بیماری خود میشوند که تومور به سایر بافتها گسترش یافته؛ چرا که نبود برنامههای غربالگری روتین و علائم فریبندهای مانند دردهای مبهم کمر، تشخیص زودهنگام را تقریبا غیرممکن میکند.
تا پیش از این، امید به زندگی این بیماران پس از شکست شیمیدرمانی استاندارد تنها ۳ تا ۶ ماه بود. اما نتایج یک داروی خوراکی جدید، این آمار ناامیدکننده را دچار تحولی اساسی کرده است.
مکانیسم اثر: مهار ژن سرکش
بیش از ۹۰ درصد از سرطانهای لوزالمعده بهدلیل جهش در ژن KRAS رخ میدهند؛ ژنی که وظیفه کدگذاری پروتئینی به نام کی-رس (K-Ras) را بر عهده دارد. زمانی که این ژن دچار جهش میشود، این پروتئین مانند پدال گازی که گیر کرده باشد، سلولهای سرطانی را وادار به تکثیر غیرقابلکنترل میکند.
داروی آزمایشی جدید که داراکسونراسیب (Daraxonrasib) نام دارد، دقیقاً به همین پروتئین متصل شده، سیگنالهای مخرب آن را مسدود میکند و در نتیجه سرعت رشد سلولهای سرطانی را به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد.
نتایج یک کارآزمایی بالینی تحولآفرین
پژوهشگران در یک کارآزمایی بالینی جامع که شامل بیمارانی از آمریکا، اروپا و آسیا بود، پروتکل درمانی ۵۰۰ بیمار مبتلا به سرطان پانکراس متاستاتیک را که دیگر به دور اول شیمیدرمانی پاسخ نمیدادند، مورد ارزیابی قرار دادند. بیماران بهطور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند: یک گروه روزانه کپسول داراکسونراسیب دریافت کردند و گروه دیگر تحت همان تزریقات استاندارد شیمیدرمانی قرار گرفتند. نتایج ارائهشده نشان داد:
بیمارانی که در گروه داراکسونراسیب قرار داشتند، بهطور میانگین ۱۳.۲ ماه به زندگی خود ادامه دادند.
در مقابل، میانگین زمان بقای گروه دریافتکننده شیمیدرمانی تنها ۶.۷ ماه بود.
این نتایج نشان میدهد که برای نخستینبار در دهههای اخیر، یک درمان توانسته است طول عمر بیماران مبتلا به این سرطان تهاجمی را (حتی پس از شکست خط اول درمان) دو برابر کند.
عوارض کمتر، پذیرش بهتر
یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای مدیریت بیماران سرطانی، کنترل عوارض جانبی شدید داروهاست. داروی جدید علاوه بر افزایش مدت بقا، تحمل پذیری بالاتری نیز برای بیماران به همراه داشته است:
تنها ۱ درصد از مصرفکنندگان داراکسونراسیب بهدلیل بروز عوارضی مانند بثورات پوستی (Rash) مجبور به توقف مصرف دارو شدند.
در سمت مقابل، ۱۱ درصد از بیماران گروه شیمیدرمانی بهخاطر عوارض آزاردهنده و فرسایندهای مانند خستگی مفرط (Fatigue) ناچار به رها کردن روند درمان شدند.
مصرف روزانه یک قرص در منزل، بیمار را از مراجعات مکرر به بیمارستان برای دریافت تزریقات تهاجمی بینیاز کرده و کیفیت زندگی او را در ماههای پایانی حفظ میکند.
چشمانداز آینده درمانی
سرپرستان این مطالعه نتایج بهدستآمده را به سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) ارسال کردهاند و امیدوارند که در ماههای پیشرو، مجوز استفاده از این دارو برای بیماران مبتلا به سرطان پانکراس متاستاتیک صادر شود.
هرچند متخصصان آنکولوژی تاکید دارند که این دارو هنوز یک «درمان قطعی» محسوب نمیشود، اما دو برابر کردن مدتزمان حیات بیمار با کیفیت مطلوب، یک پیروزی ارزشمند است.
پژوهشگران اکنون در حال بررسی ترکیب داراکسونراسیب با سایر رژیمهای شیمیدرمانی هستند تا دریابند که آیا میتوان از این قرص بهعنوان خط اول درمان (First-line therapy) در بیمارانِ تازهتشخیصدادهشده نیز بهره برد یا خیر.
منبع:
)
