۱۴ تیر ۱۴۰۵ دکتر علی‌اصغر هنرمند

آیا غذاهای فوق‌فرآوری‌ حجم مغز کودکان را کاهش می‌دهند؟

در بسیاری از جوامع امروزی، بیش از نیمی از کالری دریافتی روزانه کودکان از غذاهای فوق‌فرآوری‌ (Ultra-processed foods) تامین می‌شود. این دسته از خوراکی‌ها شامل غلات صبحانه شیرین، تنقلات بسته‌بندی‌شده، فست‌فودها و گوشت‌های فرآوری‌شده (مانند سوسیس و کالباس) هستند.

ما قبلا در «آپدیت ام دی» بارها در مورد عوارض مصرف این خوراکی‌ها صحبت کرده‌ایم و حتی یک ویدیو هم در این رابطه ساخته‌ایم.

ویدیوی مرتبط: «فوق‌فرآوری» چیست و چگونه سلامت متابولیک ما را تهدید می‌کند؟

حالا، یک مطالعه جدید هشدار می‌دهد که مصرف این غذاها می‌تواند با تغییرات قابل‌اندازه‌گیری در ساختار مغز کودکان تا سن ۶ سالگی مرتبط باشد.

بررسی روند رشد مغز از شیرخوارگی تا خردسالی

پژوهشگران در یک مطالعه‌ی طولانی‌مدت، رژیم غذایی ۱۴۴ زوج مادر و کودک را از دوران شیرخوارگی تا ۶ سالگی (پایان خردسالی) پیگیری کردند. در این مسیر، برای بررسی دقیق ساختار مغز این کودکان از اسکن ام‌آرآی (MRI) استفاده شد.

هدف این بود که مشخص شود آیا مصرف مداوم تنقلات صنعتی و غذاهای آماده، تاثیری بر آناتومی مغز در حال رشد دارد یا خیر.

نتایج تکان‌دهنده اسکن‌های مغزی

یافته‌های این پژوهش، نکات بالینی بسیار مهمی را روشن می‌کند:

  • به ازای هر ۱۰ درصد افزایش در مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌، حجم مغز در نواحی مرتبط با پاداش، احساسات و انگیزه حدود ۲ درصد کاهش می‌یابد.
  • در این بازه سنی، هنوز هیچ ارتباط مستقیمی میان مصرف این غذاها و افت عملکرد شناختی (مانند حافظه، تفکر یا یادگیری) مشاهده نشده است.
  • با این حال، تغییرات ساختاری مغز معمولاً مدت‌ها پیش از بروز تغییرات رفتاری یا اُفت حافظه خود را نشان می‌دهند.

تغذیه؛ معمار خاموش مغز

نویسنده ارشد این مطالعه معتقد است که آنچه کودکان در سال‌های اولیه زندگی می‌خورند، می‌تواند مسیر رشد مغز آن‌ها را به روش‌هایی تغییر دهد که علم پزشکی هنوز در ابتدای درک آن‌هاست.

پژوهشگران تاکید می‌کنند که حتی بدون مشاهده‌ی تفاوت‌های فوری در عملکرد شناختی کودک، همین تغییرات ساختاری قابل‌اندازه‌گیری در مغز، یک زنگ خطر جدی محسوب می‌شود.

البته برای درک این موضوع که این تفاوت‌های ساختاری چه پیامدهایی برای سلامت روان و عملکرد مغزی در بزرگسالی دارند، به مطالعات گسترده‌تری نیاز است.

منبع: The American Journal of Clinical Nutrition (via HealthDay News)

مطالب مرتبط

بی‌تحرکی و سرطان؛ چرا برای طول عمر باید بیشتر راه برویم؟

بسیاری از رازهای طول عمر و لانجویتی در کارهای ساده‌ی روزمره نهفته است. پژوهشی تازه که در تیر ۱۴۰۵ (ژوئیه‌ی ۲۰۲۶) در مجله‌ی PLOS Medicine منتشر شده و روی داده‌های بیش از ۹۱ هزار شرکت‌کننده‌ی بریتانیایی از کوهورت UK Biobank با میانگین پیگیری حدود ۱۲ سال انجام شده، به نتایج جالبی درباره‌ی رابطه‌ی بی‌تحرکی و […]

چرا باشگاه را رها می‌کنیم؟ (و چطور با علم روان‌شناسی به ورزش معتاد شویم!)

احتمالاً برای شما هم پیش آمده که با کلی ذوق در باشگاه ثبت‌نام کنید، اما بعد از چند هفته همه‌چیز متوقف شود! علم روان‌شناسی می‌گوید مشکل لزوماً از اراده شما نیست؛ مشکل در نوع نگاه مغز به ورزش است. مغز ما پاداش فوری می‌خواهد، نه وعده سلامتی در آینده! از دیدگاه روان‌شناسی، وقتی هزینه‌های فوری […]

شش ترفند علمی برای فریب مغز در مسیر سالم‌خوری و کاهش وزن

آیا می‌دانستید بخش بزرگی از پرخوری ما نه از سر گرسنگی واقعی، بلکه ناشی از فریب‌های ذهنی و محرک‌های محیطی است؟ در ادامه شش ترفند کوتاه و علمی را می‌خوانید که با «هک کردن» مغز، مسیر سالم‌خوری و کاهش وزن را هموارتر می‌کنند. ۱. تنقلات را از دیدرس پنهان کنید تنقلات پرکالری و شیرینی‌های رنگارنگ […]

راهنمای استفاده از پنکه!

برای خودم هم باورنکردنی است که روزی «راهنمای استفاده از پنکه» بنویسم. اما در این شرایط بی‌برقی و گرما احتمالا بسیاری از ما از فن‌ها و پنکه‌هایی استفاده می‌کنیم که با کمک پاوربانک کار می‌کنند. ولی در شرایطی که دما بالا است، استفاده از پنکه‌ی هم نیاز توجه به برخی نکات است تا سلامت‌مان تحت […]

همه چیز در مورد تب دنگی: از شناسایی پشه تا پیشگیری و درمان

احتمالا اسم بیماری «تب دِنگی» را شنیده‌اید؟ پشه‌ی ناقل این بیماری به خاطر تغییرات آب و هوایی و افزایش مسافرت‌ها در ایران هم مستقر شده و انتقال آن به‌ویژه در خطه‌ی شمالی و جنوبی کشور رخ می‌دهد. به‌خاطر جدید بودن این ویروس در ایران، اکثر ما از نکات مهم بیماری شامل راهکارهای پیشگیری، نحوه‌ی انتقال […]

تصویر بند انگشتی
ارتباط درد زانو با سندرم متابولیک

سندرم متابولیک به مجموعه‌ای از اختلالات همراه گفته می‌شود که شامل: چاقی مرکزی (شکم – حداقل ۹۴ در مردان و ۸۰ سانتی‌متر در خانم) و وجود حداقل دو مورد از موارد زیر است: اما بعد از همه اینها مشخص شده که وجود «زانو درد» هم با این سندرم مرتبط است و شاید بد نباشد در […]

مطالب داغ

آیا استفاده از دکمه snooze زنگ هشدار بیداری مفید است؟

همیشه این جمله را شنیده‌ایم که هنگام بیدار شدن از خواب بهتر است از دکمه Snooze زنگ هشدار استفاده نکنیم و به همین خاطر هنگام استفاده از آن دچار عذاب وجدان هم می‌شویم! حالا نتایج یک پژوهش تازه می‌گوید نه‌تنها استفاده از آن اشکال ندارد، بلکه برایمان خوب است! این بررسی تازه مدعی است که […]

بازگشت جوانی به مغز با اسپری بینی؟ بررسی دستاوردی جدید

محققان دانشگاه تگزاس ای‌‌اند‌ام (Texas A&M) یک اسپری بینی آزمایشی توسعه داده‌اند که می‌تواند روند پیری مغز را معکوس کند. نتایج نشان می‌دهد دریافت تنها دو دوز از این دارو برای کاهش چشمگیر و ماندگار التهاب و بازیابی انرژی سلولی کافی است. عبور از سد خونی-مغزی و مکانیسم اثر این اسپری حاوی ذرات میکروسکوپی به […]

پاسخی برای یک پرسش قدیمی: چرا خاطرات کودکی‌مان را به یاد نمی‌آوریم؟

مدت‌ها این عقیده وجود داشته که در ماه‌ها و سال‌های ابتدایی زندگی، اصلا خاطرات به طور کلی در مغز انسان ذخیره نمی‌شوند و به همین خاطر است که خاطرات چند سال ابتدایی زندگی‌مان را به یاد نمی‌آوریم. حالا یک پژوهش تازه که نتایج آن روز گذشته منتشر شده نشان داده ما از همان ابتدای تولد […]

اهمیت «ترتیب» خوردن مواد غذایی در کاهش قند خون!

می‌دانیم افزایش ناگهانی قند خون برای سلامت‌مان خوب نیست و به‌تدریج ما را مستعد ابتلا به دیابت و دیگر مشکلات می‌کند. این افزایش قند فقط بعد از مصرف شیرینی‌ها رخ نمی‌دهد و مصرف کربوهیدرات‌ها مانند برنج، نان، سیب‌زمینی و پاستا در وعده‌های غذایی اصلی هم سبب افزایش آن می‌شوند. اما یک ترفند نسبتا ساده وجود […]

مطالب پربازدید

آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

این روزها داروهای کاهش وزنی که با اثر روی گیرنده GLP1 عمل می‌کنند، طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سماگلوتید (semaglutide) در خط مقدم آنها است. حالا یک داروی دیگر به نام تیرزپاتید (Tirzepatide) هم احتمالا به لیست داروهای لاغری اضافه خواهد شد و این یکی حتی از سماگلوتید هم بهتر عمل می‌کند. این دارو در […]

میزان مناسب و بهترین روش مصرف ویتامین D: روزانه؟ هفتگی یا ماهیانه؟

ویتامین D جزو ویتامین‌های مهمی است که کمبود آن در تمام دنیا شیوع بالایی دارد و پیش‌بینی می‌شود حدود یک میلیارد نفر در سراسر جهان به کمبود آن دچار هستند. در اینجا می‌خواهیم به این نکته بپردازیم که بهترین روش مصرف مکمل ویتامین دی چگونه است و مقدار مناسبش چقدر است؟ اما پیش از شروع […]

تیرزپاتید، ویگووی، ویکتوزا و… پاسخ به پرسش‌های رایج در مورد داروهای لاغری و کاهش وزن GLP1

قبلا در «آپدیت ام دی» در مورد داروهای لاغری و کاهش وزن زیاد صحبت کرده‌ایم. در میان آنها یک دسته دارویی خاص طی چند سال گذشته محبوبیت ویژه‌ای پیدا کرده‌اند. اینها جزو یک کلاس دارویی به نام «آگونیست گیرنده پپتید شبه گلوکاگون ۱» یا به طور خلاصه «آگونیست GLP1» هستند. جالب است بدانید اغلب این […]

تایید داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) برای کاهش وزن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا

اواخر اردیبهشت از نتایج قابل توجه داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) در کاهش وزن صحبت کردیم. حالا سرانجام استفاده از این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای دو گروه از افراد مورد تایید قرار گرفته است: ۱- افراد چاق (دارای BMI بالای ۳۰)
۲- افرادی که دارای اضافه وزن هستند (BMI بالای ۲۷) و یکی از […]

با همکاری

پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
X
آپدیت ام دی تازه‌های پزشکی از رفرنس‌های معتبر