۰۹ تیر ۱۴۰۳ دکتر علی‌اصغر هنرمند

تاثیر پتانسیل رشد اجتماعی و امید به آینده در قد انسان؟

حتما نام کشور گواتمالا را شنیده‌اید، همانطور که در تصویر مشخص است، این کشور در بخش مرکزی قاره آمریکا قرار دارد و همسایه مکزیک است.

قوم مشهور مایا هم در این کشور زندگی می‌کنند. جالب است بدانید مایاها جزو کوتاه‌قدترین مردم جهان هستند و میانگین قدشان تقریبا ۱۵۰ سانتیمتر است.

طی ده‌های گذشته برخی از مایاها به کشور آمریکا مهاجرت کرده‌اند و قد فرزندان آنها افزایش پیدا کرده. این البته چیز عجیبی نیست: سال‌ها است می‌دانیم تغذیه و بهداشت روی میانگین قد هر نسل تاثیرگذار است.

اما مدتی است پژوهشگران به‌دنبال یک علت دیگر برای افزایش قد هستند و آن جایگاه و توانایی رشد اجتماعی است.

برای مثال مشخص شده فرزندان مایاهای ثروتمندی که در کشور گواتمالا زندگی می‌کنند (و تغذیه و بهداشت مناسبی دارند)، باز هم در مقایسه با فرزندان نسل مهاجر به کشور آمریکا، قد کوتاه‌تری دارند.

یک پژوهش دیگر هم نشان داده که انتقال کودک از یک فرهنگ به فرهنگ دیگر حتی اگر سبک زندگی و تغذیه تغییر زیادی نکند، باز هم روی فرایند رشد و نمو تاثیرگذار است.

به همین خاطر پژوهشگران معتقدند تغذیه و ژنتیک تنها عوامل تاثیرگذار روی قد انسان نیستند.

این موضوع در حیوانات هم قبلا به اثبات رسیده: در جمعیت‌های حیواناتی که دارای سلسله‌مراتب اجتماعی هستند، آنهایی که سرگروه به شمار می‌روند، قد بلند‌تری پیدا می‌کنند و آنهایی که جایگاه پایین‌تری دارند، کوتاه‌تر می‌مانند و اسم این پدیده را «رشد استراتژیک» گذاشته‌اند.

در انسان می‌دانیم که هورمون‌های رشد تحت تاثیر استرس قرار می‌گیرند. پژوهشگران در این مورد هم‌نظر هستند که زندگی در شرایط دشوار و استرس بالا سبب کاهش رشد می‌شود. اما حالا نظریه‌ی دیگری هم وجود دارد که به‌نظر عجیب می‌آید:

اگر در محیطی قرار بگیرید که با انسان‌های قدبلند‌تر زندگی کنید، بدن شما نسبت به این موضوع واکنش نشان داده و سبب بلند‌تر شدن قد می‌شود.

البته این موضوع در صورت صحت، فقط در دوران رشد عمل می‌کند و به همین خاطر است که این پدیده را در میان کودکان و نوجوانان می‌بینیم.

اما این چه ربطی به جایگاه اجتماعی دارد؟
یک پژوهش در کشور هند نشان داده میانگین قد فرزندان ارشد خانواده بلند‌تر از فرزندان دوم و سوم است. لطفا به این موضوع توجه کنید که سلسله‌مراتب اجتماعی در کشور هند بسیار قابل توجه است.

پژوهش‌های دیگری هم نشان داده‌اند، افرادی که جایگاه اجتماعی بالاتری دارند، معمولا قد بلندتر هستند. جالب‌تر اینکه مشخص شده این موضوع در کشورهای اروپایی کمتر صدق می‌کند. اما در کشورهای آسیایی و آمریکای لاتین بیشتر دیده می‌شود. کشورهایی که رده‌بندی‌های اجتماعی در آنها مهم‌تر است.

به‌طور کلی مشخص شده در جوامعی که نابرابری‌های اجتماعی بیشتری وجود دارد، با اختلاف قد بیشتری در جوامع مواجه هستیم.

برای مثال در کشورهایی مانند هلند و سوئد میانگین قد کودکان ۴ الی ۶ ساله (با هر سطح درآمد خانواده) بلندتر از کشورهایی مانند آمریکا، بریتانیا و استرالیا است و پژوهشگران یکی از دلایل مهم این اختلاف را به کمتربودن نابرابری‌های اجتماعی در دو کشور هلند و سوئد نسبت می‌دهند.

لازم است بدانید که میانگین قد ساکنین غرب اروپا طی ۱۴۰ سال گذشته به طور مداوم افزایش پیدا کرده و این رشد در برخی کشور‌ها بیشتر بوده. برای مثال میانگین قد هلندی‌ها در حال حاضر ۱۸۳ سانتی‌متر است.

سطح بالای تحصیلات، بهداشت و تغذیه خوب همه جزو فاکتورهای مهم هستند، اما پژوهشگران می‌گویند این تمام داستان نیست.

آیا در هوای غرب اروپا چیزی وجود دارد که سبب افزایش قد افراد می‌شود؟ گروهی از محققان معتقدند برقراری «دموکراسی» هم یکی از عوامل مهم رشد قد بوده! دموکراسی در کشورهایی مانند هلند و سوئیس از حدود سال ۱۸۰۰ میلادی کلید خورد و از همان زمان هم فرایند بلند‌تر شدن قد افراد جامعه آغاز شد. محققان نام این پدیده‌ را تحرک اجتماعی (social mobility) گذاشته‌اند.

به این معنی که در برخی جوامع، افراد این توانایی را پیدا می‌کنند تا از چارچوب سلسه‌مراتب سفت و سخت جامعه‌شان خارج شوند و بدون محدودیت از نظر اجتماعی رشد کنند و این سبب رشد جسمانی آنها هم می‌شود.

در حالی که در جوامعی مثل قوم مایا، با سلسه‌مراتب‌ سختگیرانه و تفکرات ویژه‌ای مواجه هستیم که جلوی تغییر جایگاه اجتماعی افراد را می‌گیرد.

در نتیجه مردم گواتمالا به داشتن یک آینده‌ی بهتر امید ندارند و استرس ناشی از آن، باعث سرکوب هورمون رشد‌شان می‌شود.

این نوشته، خلاصه‌ای بود از مقاله‌ای که روز گذشته در ScienceNews منتشر شد و با خود گفتم حیف است آن را با شما به‌اشتراک نگذارم…

https://www.sciencenews.org/article/social-status-may-shape-height-genetics

مطالب مرتبط

آشنایی با فابینگ (phubbing) و تاثیر آن روی کار و روابط اجتماعی

بعد از یک روز سخت در محل کار، سرانجام به خانه رسیده‌اید. از دیدن همسر یا دیگر اعضای خانواده خوشحال هستید و شروع به تعریف وقایع روز می‌کنید.اما آنها به جای توجه به شما، سرشان داخل تلفن‌شان است و همزمان با گشتن در اینستاگرام، هر از گاهی هم به نشانه‌ی تایید، سرشان را تکان می‌دهند! […]

اختلالات خوردن در خدمات تندرستی پایه: تشخیص و درمان (بر اساس American Academy of Family Physicians)

اختلالات خوردن با اختلال در خوردن و رفتارهای کنترل وزن همراه هستند و سلامت جسمی و عملکرد روانی اجتماعی فرد را مختل می کنند و حتی می‌توانند تهدید کننده زندگی باشند. مداخله زودهنگام ممکن است خطر آسیب و ناتوانی طولانی مدت را کاهش دهد. پزشکان باید اختلالات غذا خوردن و نگرانی های مربوط به تصویر […]

ویپ، پاد و سیگارهای الکترونیکی: مفید یا مضر؟

پادکست را می‌توانید در پلت‌فرم‌های زیر هم گوش کنید: وقتی کریستف کلمب حدود پانصد سال قبل قاره آمریکا را کشف کرد، با گیاه تنباکو آشنا […]

چرا نمی‌توانیم از خوردن برخی خوراکی‌ها دست بکشیم؟

به این موضوع دقت کرده‌اید که وقتی شروع به خوردن برخی خوراکی‌ها می‌کنیم، دیگر نمی‌توانیم جلوی خودمان را بگیریم و دوست داریم مقادیر زیادی از آن خوراکی خاص را مصرف کنیم؟ برای این موضوع دلایل متعددی وجود دارد که برخی از آنها منشا روانی دارند، اما اکنون پژوهشگران یک علت «شیمیایی» هم برایش پیدا کرده‌اند. […]

۱۰ توصیه برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط نوجوانان

شبکه‌های اجتماعی روی ذهن و جسم ما اثرات مثبت و منفی زیادی برجای گذشته‌اند و نمی‌توان آن را کتمان کرد. اما این تاثیر در نوجوانان بسیار بیشتر و مهم‌تر بوده است. به همین خاطر انجمن روانشناسی آمریکا یک دستورالعمل شامل ۱۰ توصیه برای استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده است. آنها معتقدند آموزش استفاده […]

۱۰ توصیه انجمن روانشناسی آمریکا برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط نوجوانان

شبکه‌های اجتماعی روی ذهن و جسم ما اثرات مثبت و منفی زیادی برجای گذشته‌اند و نمی‌توان آن را کتمان کرد. اما این تاثیر در نوجوانان بسیار بیشتر و مهم‌تر بوده است. حالا انجمن روانشناسی آمریکا یک دستورالعمل شامل ۱۰ توصیه برای استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده. آنها معتقدند آموزش استفاده از شبکه‌های اجتماعی […]

مطالب داغ

تاثیر «تائورین» روی ارتقای سلامت، حافظه و افزایش طول عمر

تائورین یک اسید آمینه‌ است که به طور طبیعی در گوشت قرمز و ماهی یافت می‌شود و البته به صورت مکمل هم به‌فروش می‌رسد. قبلا در مورد اثرات مفید این ماده روی سلامت و افزایش طول عمر تحقیقات متعددی انجام شده بود و اکنون یک پژوهش مهم دیگر روی آن تاکید کرده است. این پژوهش […]

جایگزینی ۵۰ درصد ژن‌های مخمر با دی‌اِن‌اِی ساخته شده در آزمایشگاه

این تصویر یک سلول مخمر در حال تکثیر است. مخمر را که می‌شناسید؟ همان دوست عزیزی که در نانوایی و البته بسیاری چیزهای دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. حالا زیست‌شناسان توانسته‌اند ۵۰ درصد DNA مخمر را با یک دی ان ای دیگر جایگزین کنند! به این معنی که نیمی از ژن مخمر جدید در آزمایشگاه […]

نتایج امیدوار کننده تست خون Galleri برای تشخیص سرطان

پژوهشگران نوعی تست خون ابداع کرده‌اند که می‌گویند بیش از ۵۰ نوع سرطان را شناسایی می‌کند. این تست روی ۵۰۰۰ بیمار مشکوک به سرطان مورد آزمایش قرار گرفته و از هر سه مورد، سرطان موفق به تشخیص دو مورد آنها شده است. ضمن اینکه در ۸۵ درصد افرادی که تست‌شان مثبت شده نوع سرطان هم […]

هشدار سازمان بهداشت جهانی: افزایش ۷۷ درصدی ابتلا به سرطان تا سال ۲۰۵۰

سازمان بهداشت جهانی طی هشداری اعلام کرده میزان ابتلا به سرطان طی بیست و پنج سال آینده ۷۷ درصد افزایش پیدا خواهد کرد. بر اساس پیش‌بینی این سازمان، تا سال ۲۰۵۰ میزان موارد جدید ابتلا به سرطان به ۳۵ میلیون نفر خواهد رسید. جهت مقایسه، سال ۲۰۲۲ میلادی حدود ۲۰ میلیون ابتلا به سرطان گزارش […]

مطالب پربازدید

آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

این روزها داروهای کاهش وزنی که با اثر روی گیرنده GLP1 عمل می‌کنند، طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سماگلوتید (semaglutide) در خط مقدم آنها است. حالا یک داروی دیگر به نام تیرزپاتید (Tirzepatide) هم احتمالا به لیست داروهای لاغری اضافه خواهد شد و این یکی حتی از سماگلوتید هم بهتر عمل می‌کند. این دارو در […]

تایید داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) برای کاهش وزن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا

اواخر اردیبهشت از نتایج قابل توجه داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) در کاهش وزن صحبت کردیم. حالا سرانجام استفاده از این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای دو گروه از افراد مورد تایید قرار گرفته است: ۱- افراد چاق (دارای BMI بالای ۳۰)
۲- افرادی که دارای اضافه وزن هستند (BMI بالای ۲۷) و یکی از […]

آشنایی با مهم‌ترین علائم و نشانه‌های ابتلا به ویروس کرونای JN.1

ویروس JN.1 کرونا با سرعت زیادی در حال انتشار است و به گفته متخصصین، علائم و نشانه‌های ابتلا به این ویروس تا حدی با دیگر واریانت‌ها کووید متفاوت است. به نظر می‌رسد که سرعت انتشار این ویروس از نوع اُمیکرون بیشتر بوده اما شدت علائم ابتلا به آن در مقایسه با اُمیکرون خفیف‌تر است. در […]

آیا یک پزشک استرالیایی موفق به درمان تومور مغزی شده است؟

پروفسور ریچارد اسکولیر یک پاتولوژیست متخصص در حوزه‌ی سرطان پوست است که در استرالیا زندگی می‌کند و پژوهش‌های او به همراه همکارش سبب نجات جان هزاران نفر از این بیماری شده. حدود یک سال قبل دکتر اسکولیر متوجه شد خودش به نوعی سرطان مغز مبتلا شده. یک نوع خاص از تومور گلیوبلاستوما که به‌قدری مهاجم […]

با همکاری

پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
لوگو انجمن پزشکان عمومی کرمان
انجمن پزشکان عمومی کرمان
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
لوگو انجمن پزشکان عمومی اردبیل
انجمن پزشکان عمومی اردبیل
X
آپدیت ام دی تازه‌های پزشکی از رفرنس‌های معتبر