۲۷ مرداد ۱۴۰۲ دکتر علی‌اصغر هنرمند

آشنایی با «شاخص سیری» و اهمیت آن در انتخاب مواد غذایی

حتما می‌دانید اثر سیر کنندگی مواد خوراکی مختلف با هم متفاوت است: برخی غذاها باعث ایجاد احساس سیری طولانی‌ مدت می‌شوند و برخی دیگر به‌سرعت ما را گرسنه می‌کند که نتیجه‌اش افزایش کالری مصرفی خواهد بود.

به همین خاطر در سال ۱۹۹۵ معیاری به نام «شاخص سیری» (satiety index) توسط پژوهشگران استرالیایی ایجاد شد که در آن برخی غذای مختلف مورد بررسی قرار گرفت و نتایج بسیار جالبی به‌دست آمد. برای مثال مشخص شد میزان سیر کنندگی کروسان (نان صبحانه فرانسوی) به اندازه نصف نان تهیه شده با آرد سفید است!

در کنار آن مشخص شد اثر سیرکنندگی سیب‌زمینی آب‌پز سه برابر نان سفید است در حالی که سیب زمینی سرخ کرده امتیاز نزدیک به نان سفید به‌دست آورد. جالب است بدانید مشخص شد سیرکنندگی برنج سفید و قهوه‌ای هم تقریبا مشابه همدیگر است.

در مورد غذاهای پرچرب هم معلوم شد که برخلاف تصور عمومی، اثر سیرکنندگی بالایی ندارند.
پژوهشگران می‌گویند احتمالا علتش این است که بدن ما به چربی به عنوان سوخت فوری نگاه نمی‌کند و آن را ذخیره می‌کند تا بعدا و در شرایط اضطراری مصرف شود. به همین خاطر مصرف چربی سبب ارسال سیگنال سیری به مغز نمی‌شود.


یک نکته مهم دیگر، نسبت میزان سیرکنندگی در مقایسه با کالری غذا است. بهترین خوراکی‌ها موادی هستند که ضمن اثر سیرکنندگی بالا، دارای کالری پایین هم هستند و در تصویر بالا می‌توانید برخی نمونه‌های خوب و بد را مشاهده کنید.

مواردی که با رنگ سبز نوشته شده‌اند، اثر سیرکنندگی بیشتری دارند و موارد قرمز برعکس‌ هستند و در نتیجه احتمالا پرخوری آنها بیشتر است. ضمنا هر چه به سمت راست حرکت‌ کنیم، میزان چگالی مواد مغذی هم بیشتر می‌شود. در این لینک می‌توانید این جدول را با جزییات بیشتر مشاهده کنید:
https://public.tableau.com/app/profile/marty.kendall7139/viz/nutrientdensityperservingvsnutrientdensitypercalorie/popular?publish=yes


در این میان، پروتئین‌ها جایگاه ویژه‌ای دارند و اثر سیرکنندگی آنها بالا است. اما نکته‌ای که احتمالا برایتان جالب خواهد بود این است که میگو یکی از بیشترین اثرات سیرکنندگی را دارد و در عین حال میزان کالری موجود در آن برخلاف تصور عمومی پایین‌تر از برخی پروتئین‌های دیگر است.

به طور کلی این فرمول را در ذهن داشته باشید: غذاهایی که دارای پروتئین بالا،‌ فیبر بالا و حجم بالا (در مقایسه با کالری‌شان) هستند، بیشترین اثر سیرکنندگی را دارند.
ضمنا موضوع تنظیم قند خون و گلایسمیک ایندکس هم با این مطلب مرتبط است. ویدیوی اینجا:
https://www.youtube.com/watch?v=HxjvAm3FN

آگاهی نسبت به شاخص سیری برای همه و به‌ویژه کسانی که می‌خواهند وزن خودشان را کاهش داده و یا آن را کنترل کنند، اهمیت زیادی دارد. چون علت افزایش وزن بسیاری از افراد، انتخاب نادرست مواد خوراکی و عدم توجه به این فاکتور مهم است.

لطفا با بازنشر آن به افزایش اطلاعات دیگران کمک کنید.

مطالب مرتبط

آیا «مغز» عامل اصلی ایجاد چاقی است؟

اضافه وزن و چاقی یک موضوع پیچیده و چند عاملی است. اما نتایج پژوهش‌های متعدد طی چند سال گذشته انگشت اتهام را بیش از پیش به سوی مغز نشانه گرفته است. چون این مغز است که به ما می‌گوید چه زمانی گرسنه هستیم و چه زمانی سیر شده‌ایم. همچنین، مغز بر رفتار غذایی ما هم […]

عدم تطابق میان «وزن» ماده غذایی با «میزان پروتئین» آن

دو هفته قبل به موضوع مهم «میزان پروتئین مورد نیاز» و اشتباه‌های رایج در مورد آن پرداختیم. اما اکنون نوبت بخش دوم داستان است: اینکه در هر ماده غذایی چه میزان پروتئین وجود دارد و چرا اغلب افراد در این مورد دچار اشتباه می‌شوند؟ اکثر افراد تصور می‌کنند مثلا ۱۰۰ گرم سینه پخته مرغ دارای […]

استرس چگونه سبب افزایش تمایل ما به خوردن می‌شود؟

بسیاری اوقات در شرایط استرس به مصرف خوراکی‌ها روی می‌آوریم و خوردن آنها واقعا حال‌مان را بهتر می‌کند. این رویکرد در انسان از سال‌ها پیش شناخته شده، اما اکنون یک قطعه مهم دیگر پازل توسط پژوهشگران استرالیایی کشف شده است… مشخص شده که مصرف خوراکی‌های پُرکالری در مواجهه با استرس فقط در همان لحظه سبب […]

کالری شماری برای کاهش وزن بهتر است یا تمرکز روی رژیم غذایی سالم؟

از چند سال قبل دو رویکرد کلی با هدف کنترل وزن، توسط دو مرکز در کشور آمریکا پیشنهاد شده است: مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (CDC) پیشنهاد می‌کند افراد کالری شماری کنند. یعنی کالری مورد نیاز بدن‌شان را در نظر داشته و هنگام صرف غذا در شبانه‌روز مراقب میزان کالری دریافتی‌شان باشند. در طرف دیگر […]

راهکاری ساده برای یک مشکل پیچیده: دسته‌بندی چاقی به ۴ گروه اصلی

علت اضافه‌ وزن و چاقی در همه یکسان نیست و به همین خاطر یک روش خاص برای همه جواب نمی‌دهد. حالا محققان تلاش‌کرده‌اند دلایل آن را به چهار گروه اصلی تقسیم کنند تا بتوان برای هر شخص یک راه‌حل بهینه ارائه کرد. دسته‌بندی‌ها اصلی ارائه شده به این شرح است: ۱- مغز گرسنه:افرادی که مغزشان […]

چگونه افکارمان می‌توانند معده‌مان را فریب دهند!؟

دکتر کرام یک روانشناس بالینی است که چند سال قبل یک تحقیق جالب انجام داد که به «آزمایش میلک‌شیک» مشهور شد: او شرکت‌کنندگان تحقیق را به دو گروه تقسیم کرد و به هر کدام یک لیوان میلک‌شیک داد. به گروه اول گفته شده میلک شیک شما کم کالری (تنها ۱۴۰ کالری) و فاقد قند و […]

مطالب داغ

کاهش دوران قرنطینه کووید از پنج روز به یک روز با رعایت برخی نکات

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) رسما دستورالعمل قرنطینه‌ی پس از ابتلا به کووید۱۹ را به‌روز رسانی کرده است. تا پیش از این مدت زمان قرنطینه پنج روز بود. اکنون بر اساس دستورالعمل جدید، افراد بعد از بهبود علائم و قطع تب می‌توانند فقط به مدت یک روز قرنطینه را رعایت کنند. البته […]

چرا پیک بزرگ کرونا را جدی نمی‌گیریم؟

به نظر شما همه‌گیری کووید۱۹ به پایان رسیده یا همچنان ادامه دارد؟ این روزها به نظر می‌رسد که افراد توجه زیادی به این بیماری ندارند و زندگی به وضعیت عادی برگشته. اما اجازه دهید به داستان از یک زاویه دیگر نگاه کنیم: به خاطر دارید که همه‌گیری کرونا با موج‌هایی شروع می‌شد و به اوج […]

پیشنهاد ممنوعیت استفاده از فرمالدهید در محصولات صاف‌کننده مو

کراتینه کردن یکی از راهکارهایی است که برای صاف کردن مو استفاده می‌شود. اما اغلب محصولات آن حاوی ماده‌ای شیمیایی به‌نام فرمالدهید هستند که از سال‌ها پیش می‌دانیم سرطان‌زا است و باعث ایجاد مشکلات تنفسی هم می‌شود. اما این محصولات در حال حاضر به وفور مورد استفاده قرار می‌گیرند و تا به‌حال تولید‌کنندگان آنها مدعی […]

یک گام دیگر به سوی دیجیتالی شدن حس بویایی با کمک هوش مصنوعی

«بویایی» یکی از پیچیده‌ترین حس‌های موجودات زنده به حساب می‌آید و سال‌ها است رمزگشایی از نحوه عملکرد آن مورد توجه پژوهشگران بوده. یکی از پرسش‌های مهم هم این است که ملکول‌های شیمیایی چگونه در مغز تفسیر می‌شوند؟ چطور یک ملکول‌ را به یک بوی خاص نسبت می‌دهیم و یک ملکول‌ دیگر را به چیز دیگری […]

مطالب پربازدید

آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

این روزها داروهای کاهش وزنی که با اثر روی گیرنده GLP1 عمل می‌کنند، طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سماگلوتید (semaglutide) در خط مقدم آنها است. حالا یک داروی دیگر به نام تیرزپاتید (Tirzepatide) هم احتمالا به لیست داروهای لاغری اضافه خواهد شد و این یکی حتی از سماگلوتید هم بهتر عمل می‌کند. این دارو در […]

تایید داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) برای کاهش وزن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا

اواخر اردیبهشت از نتایج قابل توجه داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) در کاهش وزن صحبت کردیم. حالا سرانجام استفاده از این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای دو گروه از افراد مورد تایید قرار گرفته است: ۱- افراد چاق (دارای BMI بالای ۳۰)
۲- افرادی که دارای اضافه وزن هستند (BMI بالای ۲۷) و یکی از […]

آشنایی با مهم‌ترین علائم و نشانه‌های ابتلا به ویروس کرونای JN.1

ویروس JN.1 کرونا با سرعت زیادی در حال انتشار است و به گفته متخصصین، علائم و نشانه‌های ابتلا به این ویروس تا حدی با دیگر واریانت‌ها کووید متفاوت است. به نظر می‌رسد که سرعت انتشار این ویروس از نوع اُمیکرون بیشتر بوده اما شدت علائم ابتلا به آن در مقایسه با اُمیکرون خفیف‌تر است. در […]

آیا یک پزشک استرالیایی موفق به درمان تومور مغزی شده است؟

پروفسور ریچارد اسکولیر یک پاتولوژیست متخصص در حوزه‌ی سرطان پوست است که در استرالیا زندگی می‌کند و پژوهش‌های او به همراه همکارش سبب نجات جان هزاران نفر از این بیماری شده. حدود یک سال قبل دکتر اسکولیر متوجه شد خودش به نوعی سرطان مغز مبتلا شده. یک نوع خاص از تومور گلیوبلاستوما که به‌قدری مهاجم […]

با همکاری

پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
لوگو انجمن پزشکان عمومی کرمان
انجمن پزشکان عمومی کرمان
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
لوگو انجمن پزشکان عمومی اردبیل
انجمن پزشکان عمومی اردبیل
X
آپدیت ام دی تازه‌های پزشکی از رفرنس‌های معتبر