آیا هدفون‌های حذف نویز می‌توانند جلوی تهوع و استفراغ پس از جراحی را بگیرند؟
احتمالاً شما هم تصور می‌کنید وقتی بیمار روی تخت اتاق عمل بی‌هوش می‌شود، مغزش مثل یک تلویزیون خاموش، دیگر هیچ ارتباطی با دنیای اطراف ندارد؛ اما اگر بدانید مغز حتی در عمیق‌ترین حالت بیهوشی هم به سر و صدای اتاق عمل گوش می‌دهد و همین صداها حال بیمار را بعد از به هوش آمدن به هم می‌زند، چه؟ (گوش‌های ما حتی در زمان بیهوشی هم بیدارند!).
تهوع و استفراغ پس از جراحی (PONV) یکی از چالش‌های بالینی بسیار رایج در بخش‌های ریکاوری است. حالا یافته‌های یک پژوهش جدید که در کنفرانس انجمن متخصصان بیهوشی آمریکا ارائه شده، نشان می‌دهد یک اقدام غیردارویی بسیار ساده می‌تواند این عارضه‌ی کلافه‌کننده را به‌طور چشمگیری کاهش دهد: گذاشتن هدفون‌های حذف نویز (Noise-cancelling) روی گوش بیمار در طول جراحی!
از داروهای ضدتهوع تا سکوت؛ در اتاق عمل چه گذشت؟
با اینکه تجویز روتین داروهای ضدتهوع (مثل اندانسترون که پای ثابت پروتکل‌های بیهوشی در بیمارستان‌های ماست) به کاهش این عارضه کمک می‌کند، اما همیشه کافی نیست.
اتاق‌های عمل برخلاف تصور عموم، اصلاً جاهای ساکتی نیستند و میانگین سر و صدا در آنها حدود ۶۶ دسی‌بل (معادل یک مکالمه‌ی عادی و روزمره) است. در این کارآزمایی بالینی، ۱۹۲ بیمار که تحت بیهوشی عمومی، جراحی لاپاراسکوپی زنان انجام داده بودند، به دو گروه تقسیم شدند. همه‌ی بیماران داروهای بیهوشی و ضدتهوع استاندارد را دریافت کردند، اما برای نیمی از آنها از لحظه‌ی شروع بیهوشی تا پایان عمل، گوشی‌های مسدودکننده‌ی صدا گذاشته شد.
نتایج ثبت‌شده در ۴۸ ساعت اول پس از جراحی بسیار قابل‌توجه بود:
- در گروهی که از هدفون‌های محافظ استفاده کرده بودند، تنها ۳۵ درصد از بیماران دچار تهوع یا استفراغ شدند (در مقایسه با ۵۲ درصد در گروه بدون هدفون).
- شدت علائم و دفعات استفراغ در گروه دارای هدفون بسیار کمتر بود و بیماران بازگشت سریع‌تری به روند عادی زندگی روزمره‌ی خود داشتند.
- این یافته‌ها ثابت می‌کند که بیهوشی عمومی صرفاً یک کلید «خاموش‌کننده» برای کل مغز نیست و پردازش عصبی صداها همچنان در لایه‌های پنهان مغز ادامه دارد.
چرا صدای اتاق عمل حال بیمار را به هم می‌زند؟
مکانیسم دقیق ارتباط میان سر و صدا، بیهوشی و تهوع هنوز به‌طور کامل مشخص نیست و در حد یک فرضیه است، اما پژوهشگران این مطالعه یک توجیه زیستی منطقی برای آن دارند. داروهای بیهوشی مستقیماً بر سیستم عصبی اثر می‌گذارند؛ در این شرایط، سر و صدای محیط (از بوق مداوم مانیتورها تا صحبت‌های تیم جراحی) به عنوان یک عامل استرس‌زا عمل کرده و سیستم عصبی خودمختار را تحریک می‌کند.
این سیستم که وظیفه‌ی کنترل فعالیت‌های غیرارادی بدن مثل ضربان قلب را بر عهده دارد، مستقیماً با مسیرهای عصبی ساقه‌ی مغز که مرکز کنترل تهوع و استفراغ هستند درگیر می‌شود. پژوهشگران امیدوارند در آینده با انجام کارآزمایی‌های بزرگ‌تر، ارتباط دقیق میان میزان صدا و فعالیت سیستم عصبی را در حین بیهوشی اندازه‌گیری کنند.
منبع:
