کاهش مصرف الکل با داروهای لاغری: افسانه یا واقعیت علمی؟
قبلاً در «آپدیت ام دی» گفته بودیم که داروهای کاهش وزن (گروه آگونیست GLP1) سبب کاهش تمایل به مصرف سیگار و دخانیات هم می‌شوند. حالا یک پژوهش دیگر نشان داده که این داروها تمایل به مصرف الکل را هم کم می‌کنند.
سوءمصرف الکل یکی از معضلات بهداشتی جهانی است که سالانه جان صدها هزار نفر را می‌گیرد و متاسفانه در کشور ما نیز مسمومیت‌ها و عوارض کبدی ناشی از آن، به یک چالش بالینی اورژانسی برای کادر درمان تبدیل شده است.
پژوهشگران در یک مطالعه‌ی مشاهده‌ای بزرگ، داده‌های سلامت بیش از ۳۹۳ هزار نفر را در برنامه پژوهشی موسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) بررسی کردند. آنها پاسخ‌های مربوط به پرسش‌نامه‌های سبک زندگی و پرونده‌های الکترونیک سلامت افراد را از سال ۱۹۸۱ تا اکتبر ۲۰۲۳ تحلیل کردند.
نتایج کلیدی: آیا واقعاً میل به نوشیدن الکل کم می‌شود؟
پژوهشگران با استفاده از پرسش‌نامه استاندارد ارزیابی مصرف الکل (AUDIT-C)، دفعات نوشیدن و حجم مصرفی را ارزیابی کردند. نتایج این بررسی شامل موارد زیر بود:
- کاهش دفعات مصرف: افرادی که در حال حاضر نسخه فعال برای داروهای دسته GLP-1 داشتند، نمرات کمتری در پرسش‌نامه کسب کردند. به زبان ساده، نمره این افراد حدود ۵ درصد کمتر از گروهی بود که هنوز مصرف دارو را شروع نکرده بودند (این تفاوت از نظر آماری معنادار بود).
- کاهش در مصرف‌کنندگان قبلی: افرادی که در گذشته سابقه مصرف این داروها را داشتند نیز حدود ۸ درصد نمره کمتری در پرسش‌نامه ثبت کردند، هرچند این مورد از نظر آماری کاملاً معنادار نبود.
- بی‌تاثیری بر حجم مصرف در یک نوبت: هیچ تفاوت معناداری در میزان الکل مصرف‌شده در یک روزِ معمول یا دفعاتِ نوشیدنِ بیش از حد (Binge drinking) مشاهده نشد. به نظر می‌رسد این داروها بیشتر روی «هوسِ شروع» تاثیر می‌گذارند تا «توقفِ پس از شروع».
محدودیت‌ها و گام‌های بعدی در درمان اختلال مصرف الکل
یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که تجویز داروهای GLP-1 با کاهش نسبی و ملایمِ دفعات مصرف الکل در ارتباط است. البته باید به خاطر داشت که این بیماران، داروها را برای مشکلات دیگری (مثل دیابت یا چاقی) دریافت کرده بودند و هدف اولیه‌ی آنها درمان اختلال مصرف الکل نبوده است.
پژوهشگران این مطالعه تاکید می‌کنند که این نتایج تنها یک «ارتباط» را نشان می‌دهد و هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت که داروهای لاغری «علتِ» کاهش مصرف الکل هستند.
با این حال، این نتایج مسیر را برای انجام کارآزمایی‌های بالینی تصادفی و بزرگ‌تر هموار می‌کند تا شاید در آینده‌ای نزدیک، شاهد تایید این داروها برای کمک به بیماران درگیر با سوءمصرف الکل باشیم.
