۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ دکتر علی‌اصغر هنرمند

تخمدان‌ها و رازهای پنهان پیری

امیلی مولین در مقاله‌ای عالی در نشریه وایرد به ارتباط تخمدان‌ها و فرایند پیری پرداخته که به‌نظرم بد نیست خلاصه‌ای از آن را با شما به‌اشتراک بگذارم:

تخمدان‌ها یک جور ماشین زمان به حساب می‌آیند. چون انگار به آینده سفر می‌کنند و خیلی زودتر از بقیه اندام‌های بدن به سن پیری می‌رسند. هنگام تولد، هر تخمدان حاوی حدود یک میلیون فولیکول است که در واقع تخمک‌های نارس به حساب می‌آیند.

تا رسیدن به دوران بلوغ، بسیاری از آنها از بین می‌روند و فقط حدود ۳۰۰ هزار عدد باقی می‌مانند که تا ۴۰ سالگی اکثرشان نابود شده‌اند. در سن ۵۱ سالگی که سن متوسط یائسگی (در کشور آمریکا) است تقریبا چیزی باقی نمانده.

بد نیست بدانید که انسان‌ها در این موضوع تقریبا منحصر‌به‌فرد هستند. همه پستانداران تا پایان عمرشان امکان بارداری دارند و فقط انسان و چند نوع خاص نهنگ دچار یائسگی می‌شوند.

یائسگی با کاهش برخی هورمون‌ها همراه است و عوارض متعددی در بدن ایجاد می‌کند. استخوان‌ها کمی شکننده‌تر می‌شوند، سرعت متابولیسم کاهش می‌یابد و احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت، سکته مغزی و دمانس افزایش پیدا می‌کند.

جالب است بدانید نشان داده شده خانم‌هایی که زمان یائسگی دیرتری دارند و تخمدان‌های آنها به مدت طولانی‌تری کار می‌کنند، نسبت به دیگران عمر طولانی‌تری دارند.

قبلا در مورد حوزه تخصصی طول عمر با نام longevity صحبت کرده‌ایم. اما خوب است بدانید که یک حوزه تخصصی دیگر به نام «طول عمر باروری» یا همان reproductive longevity نیز طی چند سال اخیر در حال توسعه است که روی همین موضوع به صورت تخصصی کار می‌کند.

هدف این است که بفهمیم چگونه با افزایش عملکرد تخمدان‌ها می‌توانیم سال‌های باروری و همینطور دوران جوانی و طول عمر را افزایش دهیم. از سال ۲۰۱۸ چند مرکز تحقیقاتی با بودجه‌های چند میلیون دلاری هم برای آن تاسیس شده است.

در پژوهش‌های چند سال گذشته معلوم شده یک پروتئین خاص به نام mTOR در تخمدان‌ها نسبت به دیگر نقاط بدن بسیار فعال‌تر است و ارتباط این پروتئین با بروز سرطان و پیری شناخته شده. ضمنا مشخص شده که از کار انداختن این پروتئین در موش‌ها و مگس‌ها سبب افزایش طول عمرشان می‌شود.

اکنون محققان در حال کار روی این ایده هستند که شاید بتوان با از کار انداختن mTOR در تخمدان‌ها فرایند پیر شدن سریع آنها را متوقف کرد. برای این کار دارویی هم وجود دارد و هم اکنون یک پروژه تحقیقاتی با حضور خانم‌های داوطلب در حال اجرا است که می‌توانید آن را اینجا ببینید:
https://recruit.cumc.columbia.edu/studyinfopage/2464

پژوهشگران معتقدند سرعت بالای پیر شدن تخمدان سبب می‌شود که گزینه مناسبی برای تست داروهای ضد پیری باشد. البته اگر فیلم Old جناب «ام نایت شیامالان» را دیده باشید، بهتر متوجه منظورم می‌شوید!

در یک تحقیق جالب دیگر هم تخمدان‌های موش‌های جوان به موش‌های پیر پیوند زده شده و این کار سبب شده طول عمر آنها ۴۰ درصد افزایش پیدا کند و سلامت قلب‌شان هم بیشتر شود. البته چون موش‌ها دچار یائسگی نمی‌شوند، نمی‌توان به نتایج آن اتکای زیادی داشت.

در انسان‌ها همین الان هم از «درمان جایگزینی هورمون» یا همان HRT در دوران یائسگی استفاده می‌شود. هدفش تامین استروژن و پروژسترونی است که تولیدشان در دوران یائسگی متوقف می‌شود. اما این کار برای برخی افراد عوارضی ایجاد می‌کند.

در عین حال هورمون‌های جایگزین، تمام مواد تولیدی تخمدان را تامین نمی‌کنند و به همین خاطر تاثیر کامل تخمدان واقعی را ندارند. اما در حال حاضر تنها گزینه در دسترس به حساب می‌آیند.

البته شاید بزرگ‌ترین سوال این باشد که اصلا چرا انسان‌ها دچار یائسگی می‌شوند؟ در این مورد هم یک تئوری تکاملی مهم به نام تئوری «مادربزرگ» وجود دارد که از دهه ۷۰ میلادی مطرح شده است:

بر اساس این نظریه، یائسگی سبب می‌شود انسان‌ها به مراقبت و تربیت نسل دوم خودشان کمک کنند و با این کار احتمال بقای خانواده‌شان افزایش پیدا می‌کند. جالب است بدانید که بررسی نهنگ‌های قاتل (که آنها هم دچار یائسگی می‌شوند) نشان داده که حضور مادربزرگ، احتمال بقای نوه را زیاد می‌کند.
https://www.wired.com/story/aging-menopause-longevity/

مطالب مرتبط

آیا «مغز» عامل اصلی ایجاد چاقی است؟

اضافه وزن و چاقی یک موضوع پیچیده و چند عاملی است. اما نتایج پژوهش‌های متعدد طی چند سال گذشته انگشت اتهام را بیش از پیش به سوی مغز نشانه گرفته است. چون این مغز است که به ما می‌گوید چه زمانی گرسنه هستیم و چه زمانی سیر شده‌ایم. همچنین، مغز بر رفتار غذایی ما هم […]

چرا «تمرین‌های قدرتی» و «عضله سازی» بهترین کاری است که می‌توانید برای سلامت‌تان انجام دهید؟

پادکست را می‌توانید در پلت‌فرم‌های زیر هم گوش کنید: ما برای مراقبت از سلامت‌مان ممکن است کارهای مختلفی انجام دهیم: مثلا رژیم غذایی سالمی داشته […]

آشنایی با مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از سرطان

پادکست را می‌توانید در پلت‌فرم‌های زیر هم گوش کنید: سالانه بیش از ۱۸ میلیون مورد جدید سرطان در دنیا رخ می‌دهد که سهم کشور ایران […]

آیا هوش مصنوعی جایگزین پزشکی و طبابت می‌شود؟

اگر از هوش مصنوعی‌های پرطرفدار فعلی (مثلا ChatGPT) بپرسید که آیا «آنها جایگزین پزشکی می‌شوند؟» به شما پاسخ می‌دهد: خیر! هوش مصنوعی به هیچ عنوان جایگزین پزشک نخواهد شد و فقط ابزاری است که به پزشکان در تشخیص و درمان بیماری‌ها «کمک» خواهد کرد. اما آیا باید این پاسخ را «باور» کنیم؟ به‌ویژه اینکه می‌دانیم […]

۱۰ توصیه برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط نوجوانان

شبکه‌های اجتماعی روی ذهن و جسم ما اثرات مثبت و منفی زیادی برجای گذشته‌اند و نمی‌توان آن را کتمان کرد. اما این تاثیر در نوجوانان بسیار بیشتر و مهم‌تر بوده است. به همین خاطر انجمن روانشناسی آمریکا یک دستورالعمل شامل ۱۰ توصیه برای استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده است. آنها معتقدند آموزش استفاده […]

پاسخ به پرسش‌های رایج در رابطه با ارتقای سلامت و طول عمر

مطلب روز گذشته در مورد برایان جانسون و تلاش‌های این شخص با واکنش‌های زیادی مواجه و پرسش‌های زیادی به سمت من سرازیر شد. اینجا تلاش کرده‌ام به مهم‌ترین آنها پاسخ دهم: آشنایی با مفهوم لانجویتی Longevity:موضوع «طول عمر» همیشه برای انسان جذاب بوده اما طی چند دهه گذشته و‌ به‌ویژه چند سال اخیر، نگاه علم […]

مطالب داغ

راهکاری ساده برای کاهش جویدن ناخن و دیگر رفتارهای مشابه

برخی افراد عادت دارند ناخن‌هایشان را بجوَند و این جزو رفتارهایی به‌حساب می‌آید که به آنها «رفتارهای تکراری متمرکز بر بدن» گفته می‌شود و موارد دیگری مثل جویدن لب، کندن پوست یا کشیدن مو هم جزو آن به حساب می‌آیند. حالا یک پژوهش، راهکاری ساده برای کاهش این رفتارها پیشنهاد کرده است… افراد معمولا به‌خاطر […]

ارتباط میان شیرین‌کننده‌ی زایلیتول و سکته‌ قلبی و مغزی

زایلیتول (Xylitol) یک شیرین‌کننده‌ی مصنوعی است که در تعداد زیادی از مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرد و نسبت به گلوکز یا ساکارز کالری کمتری دارد. حالا نتیجه‌ی یک پژوهش تازه نشان داده که مصرف مقادیر بالای این شیرین‌کننده‌ احتمال بروز سکته‌ی قلبی، مغزی و مرگ را افزایش می‌دهد. این پژوهش روی بیش از ۳۰۰۰ […]

بقای دو ساله‌ی کلیه پیوندی از خوک به میمون

همین شهریور ماه بود که در «آپدیت ام دی» گفتیم کلیه خوک به مدت ۶ هفته با موفقیت به انسان پیوند زده شد. اکنون در خبری تازه، یک تیم دیگر می‌گوید کلیه خوک را به میمون پیوند زده و این پیوند بیش از دو سال دوام آورده است. پژوهشگران می‌گویند این یک «مُهر تایید» مهم […]

نتایج دو مطالعه‌ی تازه در مورد میگرن: تزریق لیدوکائین و استفاده از ماری‌جوانا

هفته گذشته کنفرانس سالیانه‌ی American Academy of Neurology برگزار شد و طی آن نتایج دو پژوهش جالب در مورد کنترل میگرن ارائه شده است. پژوهش اول در مورد کنترل میگرن شدید در کودکان و نوجوانان است که طی آن مشخص شده بلاک عصب greater occipital با کمک لیدوکائین در کودکان و نوجوانان مبتلا به میگرن […]

مطالب پربازدید

آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

این روزها داروهای کاهش وزنی که با اثر روی گیرنده GLP1 عمل می‌کنند، طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سماگلوتید (semaglutide) در خط مقدم آنها است. حالا یک داروی دیگر به نام تیرزپاتید (Tirzepatide) هم احتمالا به لیست داروهای لاغری اضافه خواهد شد و این یکی حتی از سماگلوتید هم بهتر عمل می‌کند. این دارو در […]

تایید داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) برای کاهش وزن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا

اواخر اردیبهشت از نتایج قابل توجه داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) در کاهش وزن صحبت کردیم. حالا سرانجام استفاده از این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای دو گروه از افراد مورد تایید قرار گرفته است: ۱- افراد چاق (دارای BMI بالای ۳۰)
۲- افرادی که دارای اضافه وزن هستند (BMI بالای ۲۷) و یکی از […]

آشنایی با مهم‌ترین علائم و نشانه‌های ابتلا به ویروس کرونای JN.1

ویروس JN.1 کرونا با سرعت زیادی در حال انتشار است و به گفته متخصصین، علائم و نشانه‌های ابتلا به این ویروس تا حدی با دیگر واریانت‌ها کووید متفاوت است. به نظر می‌رسد که سرعت انتشار این ویروس از نوع اُمیکرون بیشتر بوده اما شدت علائم ابتلا به آن در مقایسه با اُمیکرون خفیف‌تر است. در […]

آیا یک پزشک استرالیایی موفق به درمان تومور مغزی شده است؟

پروفسور ریچارد اسکولیر یک پاتولوژیست متخصص در حوزه‌ی سرطان پوست است که در استرالیا زندگی می‌کند و پژوهش‌های او به همراه همکارش سبب نجات جان هزاران نفر از این بیماری شده. حدود یک سال قبل دکتر اسکولیر متوجه شد خودش به نوعی سرطان مغز مبتلا شده. یک نوع خاص از تومور گلیوبلاستوما که به‌قدری مهاجم […]

با همکاری

پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
لوگو انجمن پزشکان عمومی کرمان
انجمن پزشکان عمومی کرمان
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
لوگو انجمن پزشکان عمومی اردبیل
انجمن پزشکان عمومی اردبیل
X
آپدیت ام دی تازه‌های پزشکی از رفرنس‌های معتبر