آیا تلفنهای هوشمند مقصر اصلی کاهش نرخ تولد هستند؟ حقیقت یا شایعه؟
احتمالاً شما هم بارها شنیدهاید که تورم، مشکلات اقتصادی یا تغییر نگرش به سبک زندگی عامل اصلی کاهش تمایل زوجها به فرزندآوری است.
اما آیا واقعاً پای یک متهم خاموش در میان است که هر روز ساعتها مسحورانه به آن خیره میشویم؟ (بله، درست خواندید! همان وسیلهای که الان در دست دارید، احتمالاً یکی از اصلیترین رقبای فرزندآوری است!)
پژوهشگران علوم اقتصادی به تازگی توضیح جالبی برای کاهش تمایل زنان به فرزندآوری ارائه دادهاند: همهگیری تلفنهای هوشمند.
طی دو دهه گذشته، محققان در پی یافتن علت سقوط شدید نرخ باروری در جهان بودهاند.
بهعنوان نمونه، آمارها نشان میدهد که نرخ تولد در بخش بزرگی از مناطق جهان از سال ۲۰۰۷ میلادی تا کنون بیش از ۲۲ درصد کاهش یافته است.
در ابتدا، اقتصاددانان تصور میکردند که رکود و بحرانهای مالی مقصر اصلی است و مانند دورههای گذشته، آمارها پس از مدتی به حالت عادی بازمیگردد. اما اقتصاد ترمیم شد، در حالی که نرخ تولد همچنان روند نزولی خود را طی میکرد.
تقارن تاریخی: آیا آیفون شبیه به داروی ضدبارداری عمل میکند؟
پژوهشگران معتقدند اگر رکود اقتصادی عامل کاهش زادوولد نیست، پس باید پای پدیدهای در میان باشد که همزمان با موج افت آمارها در سال ۲۰۰۷ میلادی رخ داده است. این دقیقاً همان سالی است که آیفون به دنیا معرفی شد و انقلابی در سبک زندگی انسانها ایجاد کرد.
در یک مقاله جدید و جنجالی، محققان استدلال میکنند که گسترش استفاده از موبایلهای هوشمند میتواند بین یکسوم تا نیمی از دلایل کاهش نرخ زادوولد در این دوره زمانی را توضیح دهد.
آزمایش طبیعی: دسترسی بیشتر به اینترنت، تولد کمتر
برای اثبات این نظریه، تیم تحقیقاتی از یک رخداد تاریخی بهعنوان یک «آزمایش طبیعی» استفاده کرد. در سالهای نخست عرضه گوشیهای هوشمند در آمریکا، این دستگاهها تنها تحت پوشش یک اپراتور مخابراتی خاص کار میکردند.
پژوهشگران متوجه شدند در مناطقی که پوشش اینترنت پهنباند وجود داشت و مردم توانایی خرید و استفاده از این گوشیها را داشتند، نرخ تولد بسیار سریعتر از مناطقی با پوشش محدود شبکه، کاهش یافته است.
شاید این پرسش مطرح شود که این نتایج صرفاً به دلیل تراکم جمعیت یا ثروت بیشتر در مناطق شهری است. اما بررسیها نشان داد که حتی پس از کنترل متغیرهای مداخلهگر جمعیتی، بالینی و اقتصادی، ارتباط معنادار بین استفاده از موبایل و کاهش موالید همچنان پابرجا بود.
چرا خیره شدن به صفحه نمایش مسبب این اتفاق است؟
شاید برای مخاطب غیرمتخصص این پرسش پیش بیاید که چطور یک وسیله الکترونیکی میتواند روی رفتارهای تولیدمثلی تاثیر بگذارد؟
پاسخ ساده است: این ابزارها مانند یک سد نامرئی، جلوی شکلگیری تعاملات فیزیکی را میگیرند!
بر اساس یافتههای متخصصان روانشناسی و رفتارشناسی، کاهش نرخ زادوولد در تمامی گروههای سنی زنان مشاهده شده است، اما این افت در میان نوجوانان بسیار چشمگیرتر است. این موضوع به دلایل زیر رخ میدهد:
- کاهش تعاملات رودررو نقش مهمی در این زمینه دارد. استفاده از دستگاههای هوشمند اساساً نحوه گذراندن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان را تغییر داده است تا به جای ارتباط فیزیکی و دورهمیهای دوستانه، منزوی شده و ساعتها درگیر فضای مجازی باشند.
- دسترسی آسان به اطلاعات پیشگیری از بارداری افزایش یافته است. این گوشیها، اطلاعات و آموزشهای لازم درباره ابزارهای پیشگیری از بارداری را به سرعت و به راحتی در اختیار کاربران قرار میدهند (که البته این نکتهی مثبتی بهحساب میآید).
- روابط مجازی و محتوای نامناسب جایگزین روابط واقعی شدهاند. استفاده گسترده از این فضاها در بسیاری از موارد به جایگزینی برای تشکیل روابط عاطفی و جنسی در دنیای واقعی تبدیل شده است.
پژوهشگران بر این باورند که اثرات فناوری بر رفتارهای بیولوژیک و پیامدهایی نظیر باروری، تا سالها ادامه خواهد داشت و سیستمهای بهداشتی باید برای رویارویی با این چالش جمعیتی آماده شوند.
منبع:
NPR: Can smartphones help explain the drop in birth rates?
