خرید عمر طولانی با ژندرمانی: شرکتهای تجاری برای لانجویتی چه میکنند؟
این روزها بحث لانجویتی و افزایش طول عمر بسیار داغ است. اما آیا میدانستید که اکنون برخی شرکتها در حال فروش ژندرمانیهایی هستند که ادعا میکنند روند پیری را متوقف میکنند؟ (البته اگر توان پرداخت هزینههای نجومی آن را داشته باشید!) این در حالی است که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) هنوز این روشها را تایید نکرده است. اما با این وجود یک شرکت آمریکایی قصد دارد این درمانها را در کلینیکهای خارج از کشور به فروش برساند.
پروتئین کلوتو؛ کلید طول عمر یا یک شمشیر دولبه؟
پروتئین کلوتو (Klotho) که نام خود را از الهه یونانی بافنده تاروپود زندگی گرفته است، از دهه ۱۹۹۰ به عنوان یک عامل ضدپیری شناخته میشود. مطالعات نشان دادهاند که موشهای فاقد این پروتئین به سرعت پیر شده و میمیرند، در حالی که افزایش سطح آن میتواند طول عمر آنها را تا ۳۰ درصد افزایش دهد. حتی تزریق این پروتئین توانسته حافظه را در پستانداران مسن بهبود بخشد.
در این مطلب میخوانید
با افزایش سن، سطح این پروتئین در بدن انسان به طور طبیعی کاهش مییابد. همین موضوع باعث شده تا پژوهشگران به دنبال راههایی برای جبران این کمبود باشند. با این حال، متخصصان هشدار میدهند که هر چیزی که در محیط آزمایشگاه جواب میدهد، لزوماً برای انسانها ایمن نیست.
برای درک بهتر خطرات احتمالی، پژوهشگران به یک گزارش موردی بالینی اشاره میکنند. در این گزارش، یک شیرخوار (Infant) به دلیل یک جهش ژنتیکی نادر، با سطوح بیش از حد پروتئین کلوتو متولد شده بود. بررسیها نشان داد که این شیرخوار دچار ضعف شدید استخوانی و اختلالات رشد است؛ موضوعی که ثابت میکند مقادیر بیش از حد این پروتئین میتواند به شدت آسیبزا باشد.
مکانیسم اثر: ژندرمانی در بافت چربی چگونه کار میکند؟
شرکت سازنده این درمان، از یک دیانای حلقوی کوچک به نام مینیسیرکل (Minicircle DNA) استفاده میکند. این ساختار، دستورالعملهای لازم برای تولید پروتئین کلوتو را به همراه دارد. روند کار به این شکل است:
- این ماده مستقیماً به داخل بافت چربی شکم تزریق میشود.
- دیانای وارد هسته سلولهای چربی میشود، اما خارج از کروموزومها باقی میماند و با ژنوم فرد ادغام نمیگردد.
- سلولهای چربی به کارخانههای تولید کلوتو تبدیل شده و این پروتئین را وارد جریان خون میکنند.
- این دیانای در نهایت تجزیه شده و از بدن دفع میشود، اما اثرات آن میتواند تا یک سال ماندگار باشد.
دور زدن قوانین؛ وقتی تجارت بر ایمنی پیشی میگیرد
طی کردن مراحل قانونی سازمان غذا و داروی آمریکا برای کارآزمایی بالینی این ژندرمانی، چند صد هزار دلار هزینه و حدود ۳ سال زمان نیاز دارد. به همین دلیل، این شرکت برای دور زدن قوانین، کلینیکهایی در کشورهایی مانند هندوراس، باهاما و پاناما تاسیس کرده است!
متخصصان اخلاق پزشکی معتقدند که این رویکردِ «سریع حرکت کن و موانع را بشکن» که در دنیای فناوری رایج است، در علم پزشکی میتواند به قیمت جان انسانها تمام شود. دور زدن قوانینی که دقیقاً برای جلوگیری از فجایع پزشکی وضع شدهاند، یک قمار خطرناک است.
عوارض جانبی و خطرات پنهان
تاکنون هیچ کارآزمایی بالینی استانداردی برای این روش روی انسان انجام نشده است. شرکت سازنده تنها یک بررسی اولیه روی ۲۴ نفر انجام داده که فاقد گروه کنترل بوده. جالب اینجاست که مدیرعامل این شرکت پس از تزریق این ژندرمانی به خودش، علائمی مانند سرگیجه و اختلال در درک زمان را تجربه کرده است! (بله، درست خواندید؛ مدیرعامل شرکت خودش را موش آزمایشگاهی این محصول کرده است!)
از سوی دیگر، پژوهشگران در یک مطالعه مستقل روی موشها متوجه شدند که افزایش طول عمر با کلوتو، با عوارض جانبی شدیدی همراه است. برخی از این عوارض عبارتند از:
- خونریزیهای گوارشی و مقعدی در نمونههای حیوانی مشاهده شده است.
- بروز زخمهای پوستی مقاوم به درمان از دیگر عوارض جدی این روش بوده است.
ژندرمانی برای عضلهسازی؛ رویای ۲۵ هزار دلاری
این شرکت پیشتر نیز یک ژندرمانی تاییدنشده دیگر برای افزایش سطح پروتئین فولیستاتین (Follistatin) با هدف عضلهسازی ارائه کرده بود. ادعا میشود که این درمان در یک دوره ۳ ماهه، به طور میانگین حدود ۷۷۰ گرم به توده عضلانی بدون چربی افراد اضافه کرده است.
یکی از چهرههای مشهور حوزه تکنولوژی که به دنبال راهکارهای افراطی برای افزایش طول عمر است، این درمان ۲۵ هزار دلاری را دریافت کرده و مدعی افزایش ۷ درصدی توده عضلانی خود شده است. با این حال، به دلیل نبود گروه کنترل، مشخص نیست که این نتایج تا چه حد واقعی بوده و چقدر ناشی از اثر دارونما (Placebo) است.
ویدیوی مرتبط: چرا «تمرینهای قدرتی» و «عضلهسازی» بهترین کاری است که میتوانید برای سلامتتان انجام دهید؟
در نهایت، اگرچه ایده ژندرمانی برای توقف پیری بسیار وسوسهانگیز است، اما ورود زودهنگام و بدون نظارت این روشها به بازار میتواند عواقب جبرانناپذیری داشته باشد. شاید بهتر باشد به جای تبدیل شدن به نمونه آزمایشگاهی، فعلاً به همان سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب و ورزش پایبند بمانیم.
ویدیوی مرتبط: آشنایی با مفهوم «لانجویتی»؛ چرا باید به کیفیت زندگی در تمام طول عمر توجه کنیم؟
منبع: New Scientist
