چرا با افزایش سن بیشتر سردمان میشود؟ کشف کلید پنهان موتورخانه بدن
احتمالاً شما هم در خانه با پدربزرگ و مادربزرگها بر سر کم و زیاد کردن شعله بخاری یا خاموش کردن کولر در چلهی تابستان چالش داشتهاید! همیشه این پرسش مطرح بوده که چرا با بالا رفتن سن، تحمل سرما تا این حد کم میشود و افراد مسنتر مدام احساس سرما میکنند؟
تا پیش از این، همهچیز را گردن ضعیف شدن جریان خون میانداختند، اما پژوهشهای جدید نشان میدهد که ماجرا به خاموش شدن تدریجی «موتورخانه درونی بدن» برمیگردد!
سه نوع چربی: کدامیک بخاری بدن است؟
بدن انسان و سایر پستانداران سه نوع بافت چربی دارد که هر کدام وظیفه متفاوتی دارند:
- چربی سفید: همان چربی معروفی که انرژی اضافی را ذخیره میکند (و معمولاً به خاطر شکممان از دستش شاکی هستیم!).
- چربی قهوهای یا چربی گرمازا (Thermogenic fat): این سلولها مثل یک بخاری زیستی عمل میکنند و با سوزاندن کالری، دمای بدن را ثابت نگه میدارند.
- چربی بژ: سلولهای منعطفی که میتوانند هر دو نقش بالا را بازی کنند.
پیشتر میدانستیم که کاهش خونرسانی به دستها و پاها و کُند شدن عملکرد هیپوتالاموس (Hypothalamus) به عنوان مرکز فرماندهی دما در مغز، در سرد شدن بدن سالمندان نقش دارند. اما مطالعه جدیدی که در ژورنال معتبر Nature منتشر شده، نشان میدهد که خود سلولهای چربی قهوهای هم با افزایش سن کارایی خود را از دست میدهند.
مقصر اصلی کیست؟ ترمزی که در سالمندی قفل میکند!
پژوهشگران در بررسی مدلهای حیوانی کشف کردند که برخی سلولهای سیستم ایمنی، پروتئینهایی ترشح میکنند که کارشان «خوابآلود کردن» چربیهای قهوهای پرفعالیت است.
- در جوانی: وقتی هوا سرد میشود، سطح این پروتئینها فوراً پایین میآید تا ترمز چربیهای قهوهای رها شود و بدن شروع به تولید گرما کند. در هوای گرم هم سطحشان بالا میرود تا بدن بیش از حد داغ نشود.
- در سالمندی اما سطح این پروتئینهای مهارکننده همیشه بالا میماند! در نتیجه، چربیهای قهوهای در حالت نیمهخواب قفل میشوند و نمیتوانند در مواجهه با سرما بخاری بدن را روشن کنند.
از گرم کردن بدن تا امید تازه برای درمان دیابت و چاقی
خبر خوب این است که پژوهشگران موفق شدند با استفاده از داروی میفپریستون (Mifepristone)، مسیر اثر این پروتئینها را مسدود و توانایی تولید گرما را در سلولهای پیر دوباره زنده کنند. البته از آنجا که این دارو عوارض گستردهای روی سایر بخشهای بدن دارد، نمیتوان از آن به عنوان یک قرص ضدسرما استفاده کرد.
اما به گفتهی پژوهشگران این مطالعه، اهمیت این کشف فراتر از گرم کردن بدن است. چربیهای قهوهای برای تولید حرارت، قند و چربی خون را میسوزانند. اگر دانشمندان بتوانند داروی ایمن و هدفمندی بسازند که این سلولهای تنبلشده را در سالمندان دوباره بیدار کند، احتمالا میتوانیم به درمانهای انقلابی برای بیماریهای متابولیک وابسته به سن، مثل چاقی و دیابت نوع ۲ (Type 2 diabetes) دست پیدا کنیم.
منبع: Nature / Gizmodo
