۱۷ مهر ۱۴۰۲ دکتر علی‌اصغر هنرمند

چرا فناوری mRNA آینده سلامت را متحول خواهد کرد؟

هفته گذشته شاهد اعطای نوبل پزشکی سال ۲۰۲۳ به دو پژوهشگر مخترع واکسن mRNA بودیم. در دوران کرونا نام این فناوری بر سر زبان‌ افتاد و ساخت سریع‌شان سبب نجات جان افراد زیادی شد. اما این فناوری فقط به واکسن کووید محدود نیست و داستان بسیار بزرگ‌تر است. چون سبب می‌شود دنیای جدیدی به رویمان باز شود، جایی که تقریبا در آن محدودیتی وجود ندارد!

اینجا می‌خواهیم به طور خلاصه به این موضوع بپردازیم که چطور فناوری mRNA دنیای پزشکی و درمان بیماری‌ها را متحول خواهد کرد.

۱- مقابله با دشمنان قدرتمند
شرکت‌های داروسازی همین الان هم از این فناوری برای مقابله با ویروس‌های شایع استفاده کرده‌اند و برای مثال، واکسن RSV طی چند ماه گذشته به‌تایید رسید و اکنون برای سالمندان و مادران باردار در حال استفاده است.

اما قدرت مهم این فناوری، جایی است که با دشمنان قدرتمندی مانند سیتومگالوویروس مواجه هستیم. ویروسی که بیش از ۵۰ سال است برای ساخت واکسن آن تلاش می‌شود. این ویروس در بدن افراد به صورت مخفی زندگی می‌کند و سبب ایجاد نقص اندام در نوزادان می‌شود.

حالا فناوری mRNA نشان داده که به‌راحتی می‌تواند واکسن سیتومگالوویروس را تولید کند و بد نیست بدانید هم‌اکنون واکسن آن در فاز سوم مطالعات بالینی قرار دارد.

۲- واکسن‌ سرطان
آینده واکسن‌های mRNA به مشکلات عفونی محدود نیست و خط مقدم بعدی مقابله با سرطان‌ها است. سال‌ها است پژوهشگران به دنبال راهکاری هستند که به جای شیمی‌درمانی بتواند مستقیما سلول‌های سرطانی را هدف گرفت و به‌نظر می‌رسد پاسخ ما mRNA است.

مقابله با سلول‌های سرطانی کار بسیار دشواری است چون آنها به سرعت دچار جهش می‌شوند. اما نشان داده شده با هدف گرفتن چندین آنتی‌ژن به صورت همزمان می‌توان برای هر بیمار یک واکسن اختصاصی تولید کرد که در مقابله با سرطان موثر خواهد بود و پیش‌بینی می‌شود تا حدود ده سال آینده بسیاری از سرطان‌ها قابل درمان خواهند بود.

۳- درمان انواع بیماری‌های ژنتیکی:
این یکی از مهم‌ترین کاربردهای این فناوری است. با کمک mRNA می‌توان اختلالات ژنتیکی را با کدهای جدید جایگزین کرد و در این بخش هم همین الان درمان‌های مختلفی برای برخی از بیماری‌های کم‌یاب ژنتیکی در دسترس قرار گرفته است و به زودی شاهد درمان‌های بسیار بیشتری هم خواهیم بود.

و البته مزیت سرعت:
علاوه بر تمام نکات گفته شده، ساخت واکسن‌های mRNA برخلاف روش‌های قبلی بسیار سریع‌تر است و به جای چندین سال، می‌توان تنها طی چند هفته واکسن تولید کرد.

اگر همه اینها را کنار هم بگذارید، متوجه می‌شوید که این فناوری چه تحولی در پیشگیری و درمان بیماری‌ها برایمان به‌همراه خواهد داشت.

https://www.nature.com/articles/d41586-023-03119-x

مطالب مرتبط

هفت پیشرفت مهم پزشکی و سلامت در سال ۲۰۲۳

پایان سال ۲۰۲۳ نزدیک است و امسال در حوزه پزشکی و سلامت شاهد پیشرفت‌های قابل توجهی بودیم که بد نیست در آخرین روزهای آن، نگاهی به مهم‌ترین‌شان بیندازیم: ۱- آغاز ژن درمانی بیماری‌ها با تکنیک کریسپر همین چند هفته قبل بود که نخستین «ژن درمانی برای بیماران کم خونی داسی» شکل مورد تایید قرار گرفت […]

آشنایی با مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از سرطان

پادکست را می‌توانید در پلت‌فرم‌های زیر هم گوش کنید: سالانه بیش از ۱۸ میلیون مورد جدید سرطان در دنیا رخ می‌دهد که سهم کشور ایران […]

اعطای نوبل پزشکی به محققان سازنده واکسن mRNA

ساعاتی قبل برندگان نوبل پزشکی سال ۲۰۲۳ اعلام شدند و «کاتالین کاریکو» و «درو وایسمن» به خاطر کار روی واکسن‌های بر پایه mRNA برندگان این جایزه شدند. پژوهش‌های آنها سبب شد که واکسن کووید۱۹ بسیار سریع ساخته شود و البته به زودی شاهد انواع زیادی از واکسن‌ها بر پایه این فناوری خواهیم بود. واکسن‌های قبلی […]

آغاز کارآزمایی بالینی فاز اول واکسن فراگیر آنفلوآنزا

احتمالا می‌دانید مدت‌هاست پژوهشگران در تلاش هستند تا یک واکسن جهانی فراگیر برای آنفلوآنزا ساخته شود و دیگر نیاز نباشد هر سال با توجه به سویه ویروس، یک واکسن جدید تولید کرد. حالا یکی از واکسن‌های تولیدی که بر پایه mRNA ساخته شده وارد فاز اول مطالعات بالینی شده است و اگر در کارآزمایی‌های بالینی […]

۱۰ توصیه برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط نوجوانان

شبکه‌های اجتماعی روی ذهن و جسم ما اثرات مثبت و منفی زیادی برجای گذشته‌اند و نمی‌توان آن را کتمان کرد. اما این تاثیر در نوجوانان بسیار بیشتر و مهم‌تر بوده است. به همین خاطر انجمن روانشناسی آمریکا یک دستورالعمل شامل ۱۰ توصیه برای استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده است. آنها معتقدند آموزش استفاده […]

تصویر بند انگشتی
بررسی پیشرفت‌های به‌دست آمده و نگاه به درمان آلزایمر در آینده

نشریه نیچر طی مقاله‌ای جذاب، به پیشرفت‌های به‌دست آمده در رابطه با بیماری آلزایمر و دورنمای درمان آن در آینده پرداخته است. اینجا با مهم‌ترین نکات مقاله آشنا می‌شویم: در نهایت اکثر متخصصان معتقدند که در آلزایمر یک راه حل ثابت برای بیماران وجود ندارد و در نهایت برای هر شخص باید درمان و راهکار […]

مطالب داغ

هوش مصنوعی: رقیب جدید آزمایش تروپونین در تشخیص سکته‌ی قلبی!

مطالعۀ تازه‌ای که نتایج آن در نشست سالانه American College of Cardiology منتشر شده، نشان می‌دهد یک مدل هوش مصنوعی که برای تشخیص گرفتگی‌های عروق کرونری قلب از طریق خواندن نوار قلب آموزش دیده، عملکردی بهتر از پزشکان و هم‌سطح با آزمایش تروپونین (Troponin T) در تشخیص سکته‌های قلبی دارد! پیش از این هم مدل‌های […]

تایید نخستین اسپری بینی آدرنالین برای درمان آنافیلاکسی

آژانس دارویی اروپا برای اولین بار درمان اورژانسی آنافیلاکسی (شوک آلرژی) را به شکل اسپری بینی توصیه کرده و به این دارو مجوز بازاریابی داده شده است. آنافیلاکسی شدیدترین شکل واکنش آلرژیک است که اغلب در عرض چند دقیقه پس‌از قرار گرفتن در معرض یک آلرژن (معمولاً غذا، دارو، یا نیش حشرات)، رخ می‌دهد. هر […]

پیشگیری از مننژیت و سپسیس: اولین واکسن مننگوکوکی برای شیرخواران توسط FDA تایید شد

واکسن چهارگانه‌ی MenQuadfi، محصول شرکت سانوفی پاستور (Sanofi Pasteur)، که نخستین بار در سال ۲۰۲۰ برای استفاده در بزرگسالان و کودکان بالای ۲ سال تأیید شده بود، اکنون مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای استفاده در شیرخواران را نیز دریافت کرده است. این واکسن برای مقابله با چهار گونه‌ی شایع از باکتری‌های مننگوکوک […]

آیا توانایی هضم الکل در میمون‌ و انسان دارای یک ریشه‌ی مشترک است؟

نتایج یک مطالعه‌ی تازه نشان می‌دهد که علاقه‌ی تاریخی میمون‌های بزرگ آفریقایی به خوردن میوه‌های تخمیرشده‌ی افتاده روی زمین (که حاوی الکل هستند)، احتمالا باعث یک تغییر ژنتیکی شده که توانایی هضم الکل را در نیاکان مشترک انسان و این میمون‌ها به شدت افزایش داده است. محققان این رفتار را «Scrumping» نام‌گذاری کرده‌اند؛ یعنی جمع‌آوری […]

مطالب پربازدید

آیا تیرزپاتید (Tirzepatide) در درمان چاقی یک انقلاب ایجاد می‌کند؟

این روزها داروهای کاهش وزنی که با اثر روی گیرنده GLP1 عمل می‌کنند، طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سماگلوتید (semaglutide) در خط مقدم آنها است. حالا یک داروی دیگر به نام تیرزپاتید (Tirzepatide) هم احتمالا به لیست داروهای لاغری اضافه خواهد شد و این یکی حتی از سماگلوتید هم بهتر عمل می‌کند. این دارو در […]

میزان مناسب و بهترین روش مصرف ویتامین D: روزانه؟ هفتگی یا ماهیانه؟

ویتامین D جزو ویتامین‌های مهمی است که کمبود آن در تمام دنیا شیوع بالایی دارد و پیش‌بینی می‌شود حدود یک میلیارد نفر در سراسر جهان به کمبود آن دچار هستند. در اینجا می‌خواهیم به این نکته بپردازیم که بهترین روش مصرف مکمل ویتامین دی چگونه است و مقدار مناسبش چقدر است؟ اما پیش از شروع […]

تایید داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) برای کاهش وزن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا

اواخر اردیبهشت از نتایج قابل توجه داروی تیرزپاتید (Tirzepatide) در کاهش وزن صحبت کردیم. حالا سرانجام استفاده از این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای دو گروه از افراد مورد تایید قرار گرفته است: ۱- افراد چاق (دارای BMI بالای ۳۰)
۲- افرادی که دارای اضافه وزن هستند (BMI بالای ۲۷) و یکی از […]

تیرزپاتید، ویگووی، ویکتوزا و… پاسخ به پرسش‌های رایج در مورد داروهای لاغری و کاهش وزن GLP1

قبلا در «آپدیت ام دی» در مورد داروهای لاغری و کاهش وزن زیاد صحبت کرده‌ایم. در میان آنها یک دسته دارویی خاص طی چند سال گذشته محبوبیت ویژه‌ای پیدا کرده‌اند. اینها جزو یک کلاس دارویی به نام «آگونیست گیرنده پپتید شبه گلوکاگون ۱» یا به طور خلاصه «آگونیست GLP1» هستند. جالب است بدانید اغلب این […]

با همکاری

پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
معاونت آموزشی سازمان نظام پزشکی کل کشور
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
اداره کل آموزش همگانی جمعیت هلال احمر
X
آپدیت ام دی تازه‌های پزشکی از رفرنس‌های معتبر