آیا نوشیدن «آبِ بیشتر» با خوردن غذای بیشتر همراه است؟
همیشه شنیدهایم که نوشیدن یک لیوان آب همراه با غذا، معده را پر میکند و باعث میشود زودتر دست از خوردن بکشیم. اما بررسی تازهای روی رفتار غذایی ۸۶ بزرگسال، نتیجهای متفاوت (و البته هنوز غیرقطعی) نشان میدهد:
افرادی که هنگام ناهار آب بیشتری نوشیدند، غذای بیشتری هم خوردند.
در یک پیمایش ملی از بیش از ۴۸ هزار بزرگسال، ۴۲ درصد آنها گفته بودند که برای کاهش وزن تلاش میکنند. در میان راهکارهای بهکاررفته هم نوشیدن آب، پس از کمتر خوردن و افزایش تحرک، سومین راهکار محبوب بود.
بااینحال، متخصصان میگویند احساس پُری ناشی از آب چندان پایدار نیست، زیرا آب خیلی زود از معده خارج میشود. پژوهشهای پیشین نیز نتیجهٔ یکسانی نداشتهاند.
مطالعهای در سال ۲۰۰۷ نشان داد نوشیدن آب فقط در سالمندان و تنها زمانی که پیش از شروع غذا مصرف شود، میزان خوردن را کاهش میدهد. مطالعهای کوچک در سال ۱۹۸۱ نیز تنها در افراد دارای وزن بالاتر از میانگین به نتیجهای معکوس رسیده بود.
در پژوهش جدید، بهازای هر ۱۰۰ گرم آب بیشتر، شرکتکنندگان بهطور میانگین حدود ۳۹ گرم غذای بیشتر خوردند؛ مقداری معادل تقریباً ۴۹ کیلوکالری!
پژوهشگران چند توضیح احتمالی برای این ارتباط مطرح کردهاند. آب شاید خوردن و بلع را روانتر کند، یا با جلوگیری از خشکی دهان، لذت غذا را برای مدت بیشتری حفظ کند. البته اینها فقط فرضیهاند و این مطالعه آنها را اثبات نکرده است.
یافتهٔ غیرمنتظرهٔ دیگر این بود که افرادی که آب خود را «سریعتر» نوشیدند، غذای کمتری خوردند. پژوهشگران هنوز توضیح روشنی برای این موضوع ندارند؛ شاید جرعهجرعه نوشیدن باعث شود آب مدت بیشتری در دهان بماند، یا شاید وعدههای طولانیتر هم فرصت نوشیدن و هم امکان خوردن بیشتری ایجاد کنند.
رفتوآمد میان لقمه و جرعه چه اهمیتی دارد؟
هرچه خوردن یک غذا ادامه پیدا کند، جذابیت طعم آن معمولاً کاهش مییابد؛ بهبیان ساده، لقمهٔ اول معمولاً خوشمزهتر از لقمهٔ بیستم است.
پژوهشگران احتمال میدهند نوشیدن آب میان لقمهها این روند را مختل کند. جرعهٔ آب میتواند دهان را تازه کند و باعث شود طعم غذا دوباره خوشایندتر به نظر برسد.
این مطالعه چه چیزی را ثابت نمیکند؟
این پژوهش یک تحلیل ثانویه بود؛ یعنی دادهها در اصل برای پاسخ دادن به پرسشی دیگر جمعآوری شده بودند. بنابراین نتایج فقط یک «ارتباط» را نشان میدهند و ثابت نمیکنند که نوشیدن آب باعث بیشتر خوردن میشود.
احتمال عکس این رابطه هم وجود دارد: شاید کسانی که غذای بیشتری میخورند، طبیعتاً آب بیشتری هم بنوشند.
پس نتیجه این نیست که باید نوشیدن آب همراه غذا را کنار بگذاریم. پیام دقیقتر این است که باور رایجِ «آب حتماً باعث کمتر خوردن میشود» هنوز پشتوانهٔ علمی محکمی ندارد.
